Gemi brokerliği ve araştırma şirketi Clarksons’ın 30 Ekim’de yayımladığı rapora göre, küresel gemi inşa sipariş defteri 226 milyon kompanse gros tona (CGT) ulaştı. Yaklaşık 700 milyar dolar değerindeki siparişler, Eylül 2008’de kaydedilen 225 milyon CGT’lik önceki rekoru geride bıraktı. Sipariş defteri 2020 seviyesinin üç katına çıkarken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24 büyüdü.

Clarkson Research Genel Müdürü Stephen Gordon, gemi inşa faaliyetlerinin yüksek seyrettiğini belirterek bu tabloyu güçlü gemi kazançları, jeopolitik kaynaklı aksamalar, enerji güvenliği ve dayanıklılık ihtiyacı, yavaş ilerleyen yeşil dönüşüm ve filoların yenilenmesiyle ilişkilendirdi. Gordon, jeopolitik gelişmeler nedeniyle bugün aynı miktardaki yükün taşınması için daha fazla gemiye ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Bununla birlikte, mevcut siparişlerin filoya oranı 2008 zirvesinden daha düşük. İnşa hâlindeki gemiler, brüt tonaj bakımından mevcut dünya filosunun yaklaşık yüzde 25’ine karşılık geliyor. Bu oran 2008’de yüzde 53’tü.

Sipariş defterinin dağılımı da değişti. Konteyner gemileri ile gaz taşıyıcılarının inşa hâlindeki tonaj içindeki payı ikiye ve üçe katlandı. Dökme yük gemilerinin payı 2008’deki yüzde 31’den yüzde 17’ye gerilerken tankerlerin payı yüzde 25’ten yüzde 21’e düştü.

Çinli armatörler ve tersaneler öne çıktı
Çinli armatörler, küresel sipariş defterinin CGT bazında yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu oran 2008’de yüzde 7’ydi. İkinci sıradaki Yunan armatörlerin payı ise yüzde 13’e ulaştı; 2008’de bu oran yüzde 11’di.

Gemi inşa tarafında Çinli tersanelerin küresel sipariş tonajındaki payı yüzde 68’e yükseldi. Clarksons verilerine göre bu oran 2008’de yüzde 34’tü. Gordon, verimlilik, kalite ve fiyat rekabetçiliğindeki ilerlemeler ile kapasite artışının Çin’i gaz ve kruvaziyer gemileri dışındaki tüm segmentlerde pazar lideri konumuna taşıdığını belirtti.

Gaz taşıyıcıları segmentinde yüzde 60 payla Güney Koreli tersaneler öne çıkarken, kruvaziyer gemisi inşa pazarının yüzde 97’si Avrupa’daki tersanelerin elinde bulunuyor. Güney Kore’nin küresel sipariş defterindeki payı yüzde 32’den yüzde 17’ye, Japonya’nın payı ise yüzde 18’den yüzde 8’e geriledi.

Sipariş defterine göre dünyanın en büyük 10 tersanesinden altısı Çin’de bulunuyor; 2008’de bu sayı ikiydi. 2022’de yeniden faaliyete geçen Hengli Heavy Industries, bugün tek bir tersane bünyesindeki en büyük sipariş defterine sahip. Çin Devlet Gemi İnşa Şirketi (CSSC) de 2008’de ilk sırada bulunan Güney Koreli HD Hyundai’yi geride bırakarak dünyanın en büyük gemi inşa grubu oldu.

Clarksons’a göre bugün yaklaşık 500 gemi inşa şirketinin aktif sipariş defteri bulunuyor. 18 yıl önce bu sayı yaklaşık 1.000’di.