Küresel ham petrol tanker piyasası, 2028 ve 2029’da hızlanması beklenen VLCC teslimatlarıyla büyük bir kapasite artışına hazırlanıyor. Hartland Shipping Services’in 23 Ekim tarihli haftalık raporuna göre sipariş defterinde 319 VLCC bulunuyor. Bu gemiler toplam 98,5 milyon DWT kapasiteye karşılık geliyor ve mevcut filonun yüzde 34,2’sini oluşturuyor. Yaptırım kapsamındaki gemiler hesap dışında bırakıldığında siparişlerin filoya oranı yüzde 42’ye çıkıyor. 

Hartland’ın teslimat takviminde 2028’den itibaren belirgin bir yoğunlaşma görülüyor. Ekim ayı başındaki sipariş verilerine göre 2026’nın kalanında sekiz, 2027’de 63 VLCC’nin teslim edilmesi bekleniyor. 2028 ve sonrasına planlanan teslimat sayısı 248; bunların 138’i 2029 veya daha ileri tarihlerde hizmete girecek. Hartland’ın bu teslimat dalgasına ilişkin değerlendirmesi, 2028 ve 2029’da yıllık 100’ün üzerinde yeni geminin filoya katılabileceği yönünde. Buna karşılık 2024’te bir, 2025’te altı VLCC teslim edilmişti. 

Bugünkü sipariş temposu, ham petrol taşımacılığındaki daralmayla aynı döneme denk geliyor. Shipping Italy’nin Banchero Costa verilerine dayandırdığı haberinde, 2026’nın ilk dokuz ayında deniz yoluyla taşınan ham petrol miktarının yıllık bazda yaklaşık yüzde 6 gerilediği; aynı dönemde 172 yeni VLCC siparişi verilirken yalnızca dört geminin söküme gönderildiği aktarıldı.

Deniz Güler’in sosyal medya hesabında yayımladığı değerlendirmede bu tablo, Hürmüz kriziyle daralan “efektif tanker arzı” üzerinden ele alındı. Güler; boğaz geçişlerindeki güvenlik riskleri, Umman Körfezi’ndeki gemiden gemiye (STS) transferler, yaptırımlar ve uzayan rotaların kullanılabilir kapasiteyi azalttığını belirtti. Bazı seferlerin yaklaşık 14 gün uzamasının aynı tankerlerin yıllık taşıma döngüsünü de etkilediğini kaydetti.

Değerlendirmeye göre, Hürmüz ve Babülmendep çevresindeki güvenlik koşullarının normalleşmesi hâlinde yeni gemilerin teslimatıyla fiziksel kapasite artabilir; sefer süreleri kısalabilir ve uzun mesafeli petrol ticaretinin bir bölümü daha kısa rotalara dönebilir. Yaptırım muafiyetlerinin yaşlı tankerlerin faaliyette kalmasını kolaylaştırması da arzı artırabilecek unsurlar arasında gösterildi. Bunlar, Güler’in piyasa koşullarına bağlı senaryoları; gerçekleşmiş bir gelişme değil.

Güler, bugünkü sipariş dalgasını 1970’lerin başındaki tanker yatırımlarıyla da karşılaştırdı. Paylaşımında, 1974–1975 döneminde küresel ham petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 23 daralırken tanker kapasitesinin yüzde 16 büyüdüğünü ve Süveyş Kanalı’nın 1975’te yeniden açılmasının rotaları kısalttığını belirtti. Bu örneği bugünkü piyasa için kesin bir öngörü olarak değil, kapasite artışı ile talep ve rota koşullarının farklı yönlere gidebileceğini gösteren tarihsel bir benzetme olarak sundu.

Güler’in aktardığı verilere göre, 2026’nın ilk yarısındaki yeni VLCC siparişlerinin yaklaşık yarısı Batılı şirketlerden, siparişlerin yaklaşık yüzde 75’i ise Çin tersanelerinden geldi. Bu dağılımın, jeopolitik gelişmelerle yükselen navlun gelirlerinin yeni gemi yatırımlarını ve Çin’in gemi inşa sanayisini nasıl etkilediğine işaret ettiğini değerlendirdi. Bu oranlar, paylaşımda aktarılan veriler olarak kaynaklandırılmalıdır.