Bölgedeki gemi trafiğinin arttığı yönündeki değerlendirmelere rağmen Dominguez, denizcilerin güvenliğini garanti edecek güvenilir koşulların oluşmadığını belirterek, “Bu şartlar altında güvenli geçişten söz edilemez” dedi.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut güvenlik durumuna ilişkin yaptığı açıklamada, bölgenin ticari deniz taşımacılığı açısından hâlâ son derece tehlikeli olduğunu vurguladı.

Salı günü yayımlanan açıklamada Dominguez, boğazdan geçiş yapan gemiler için denizcileri risk altına sokmayı haklı çıkaracak herhangi bir güvenilir güvenlik garantisinin bulunmadığını ifade etti.

Dominguez, “Gemilerin, iyi bilinen risklere rağmen ve son olaylarda denizcilerin hayatını kaybettiği, yaralandığı ya da alıkonulduğu gerçeği ortadayken, Hürmüz Boğazı’ndan güvenilir güvenlik garantileri olmadan geçmeye devam ettiklerine dair haberlerden giderek daha fazla endişe duyuyorum.” dedi.

Mevcut durumun son derece değişken olduğunu belirten IMO Genel Sekreteri, “Şu anda güvenilebilecek herhangi bir güvenlik güvencesi bulunmuyor. Bu şartlar altında güvenli geçişin mevcut olduğu söylenemez.” ifadelerini kullandı.

ABD Trafiğin Arttığını Savunuyor
Dominguez’in açıklamaları, ABD’li yetkililerin ticari gemi trafiğinin yeniden canlanmaya başladığı yönündeki değerlendirmeleriyle aynı döneme denk geldi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Washington’da Atlantic Council tarafından düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen gemi trafiği ile petrol ihracatının arttığını söyledi.

Trafikteki artışın boyutu sorulduğunda Wright, “Oldukça anlamlı bir yükseliş görüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Petrol ihracatının da artmaya devam edeceğini ifade eden Wright, kalıcı bir barış anlaşmasına varılması halinde bile enerji akışlarının tamamen normale dönmesinin aylar sürebileceğini belirtti.

Trafik Artıyor Ancak Riskler Devam Ediyor
Farklı değerlendirmeler, bölgede kısmi bir trafik toparlanması yaşanmasına rağmen güvenlik endişelerinin devam ettiğini ortaya koyuyor.

ABD ile İran arasında 8 Nisan’da sağlanan ateşkes sonrasında bazı gemiler yeniden Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapmaya başladı. Ancak çok sayıda geminin AIS otomatik tanımlama sistemlerini kapatarak ve çoğu zaman gece saatlerinde seyir yaparak olası tehditlerden kaçınmaya çalıştığı belirtiliyor.

Bloomberg’in haberine göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana Hürmüz Boğazı’ndan giriş ve çıkış yapan yaklaşık bin ticari gemi geçişi tespit etti.

Bu rakamın, yalnızca ticari gemi takip verilerine dayanan tahminlerden önemli ölçüde yüksek olduğu belirtiliyor. ABD’li yetkililer farkın büyük ölçüde AIS sistemlerini kapatarak seyreden ve geleneksel takip sistemlerinde görünmeyen “karanlık geçişlerden” kaynaklandığını ifade ediyor.

Buna rağmen bölgedeki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kaldığı belirtiliyor.

Güvenlik Riski “Kritik” Seviyede
Son Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC) değerlendirmesi, Basra Körfezi, Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz güvenliği ortamını “KRİTİK” seviyede sınıflandırmaya devam ediyor.

JMIC raporunda ticari trafiğin sınırlı kaldığı, rota planlamalarındaki belirsizliklerin sürdüğü ve güvenlik önlemleri ile operasyonel aksaklıklar nedeniyle seyrüseferin giderek daha karmaşık hale geldiği belirtildi.

Kuruluş ayrıca, tehditler ortadan kaldırılıncaya kadar trafik ayırım düzenleri ve çevresindeki sulardan geçişlerin “son derece tehlikeli” kabul edilmesi gerektiği uyarısında bulundu.

JMIC verileri, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin son raporlama haftasında bir önceki haftaya göre yüzde 44,4 oranında düştüğünü ortaya koydu. Bu durum, toparlanma sürecinin hâlâ oldukça kırılgan olduğunu gösteriyor.

“Son Sorumluluk Armatör ve Kaptanda”
Dominguez, sefer planlamasındaki nihai sorumluluğun gemi sahipleri ve kaptanlarda olduğunu hatırlatarak şirketlere bölgeye giriş öncesinde gerçekçi risk değerlendirmeleri yapmaları çağrısında bulundu.

“Geminin kaptanı ve şirketi, sefer planlaması ile kapsamlı ve gerçekçi risk analizlerinin yapılmasından nihai olarak sorumludur.” diyen Dominguez, ticari kaygıların insan hayatının önüne geçmemesi gerektiğini vurguladı.

IMO Genel Sekreteri açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Hiçbir ticari ya da operasyonel gerekçe, denizcilerin bu düzeyde bir tehlikeye maruz bırakılmasını haklı çıkaramaz. Denizcilerin hayatlarının korunması her koşulda en öncelikli konu olmaya devam etmelidir.”

Dominguez’in açıklamalarının, hükümetler, sigortacılar ve sektör kuruluşları arasında Hürmüz Boğazı’nın mevcut koşullarda gerçekten güvenli bir şekilde yeniden açılıp açılmadığına yönelik tartışmaları daha da alevlendirmesi bekleniyor.