Son 24 saat içinde beş ticari geminin hedef alınmasıyla birlikte, geçişler sert şekilde düşerken sigorta şirketleri savaş riski kapsamını yeniden değerlendirmeye başladı.

Ortak Deniz Bilgi Merkezi (JMIC), Umman Körfezi, Musandam açıkları ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kıyı sularında gerçekleşen saldırıların ardından bölgedeki deniz tehdit seviyesini “KRİTİK” olarak güncelledi. Bu seviye, yeni saldırıların neredeyse kesin kabul edildiği anlamına geliyor.

Beş Gemi Hedef Alındı
En ciddi olay, Umman’ın başkenti Maskat’ın yaklaşık 44 deniz mili kuzeybatısında meydana geldi. Ham petrol tankeri MKD VYOM, su hattının üzerinde isabet alarak patlama ve makine dairesi yangınına yol açtı. Olayda bir mürettebat hayatını kaybetti. Yangının kontrol altına alındığı ve geminin yüzer durumda olduğu, güvenli limana çekilmesinin planlandığı bildirildi.

Hasab’ın 5 mil kuzeyinde demirli bulunan tanker SKYLIGHT ise saldırı sonrası alev aldı. 20 kişilik mürettebattan 4 kişi yaralandı; tüm personel daha sonra tahliye edildi.

ABD bayraklı kimyasal/ürün tankeri STENA IMPERATIVE, Bahreyn Salman Sanayi Bölgesi’nde bağlı bulunduğu sırada çok sayıda mühimmatla vuruldu. Olayda bir tersane çalışanı hayatını kaybetti, iki kişi ağır yaralandı.

BAE açıklarında HERCULES STAR isimli petrol tankeri de isabet aldı; gemide çıkan yangın söndürüldü ve yaralanma yaşanmadı. Panamax dökme yük gemisi OCEAN ELECTRA ise Şarika açıklarında “ramak kala” bir olay bildirdi, hasar oluşmadı.

JMIC, hedef alınan gemiler arasında açık bir siyasi veya operasyonel bağlantı bulunmadığını belirterek, “Bayrak veya milliyet fark etmeksizin tüm ticari gemiler risk altında” uyarısında bulundu.

Limanlar ve Enerji Tesisleri de Etkilendi
Bölgede liman ve enerji altyapısı da saldırılardan etkilendi. Dubai’deki Cebel Ali Limanı kısa süreli operasyon durdurduktan sonra sınırlı faaliyetle yeniden açıldı. Umman’daki Duqm Limanı’nda iki İHA saldırısında bir işçi yaralandı. Suudi Arabistan’daki Ras Tanura Rafinerisi’nin ise drone saldırısı sonrası geçici olarak kapatıldığı bildirildi.

Ayrıca, Hürmüz yaklaşım sularında ciddi GPS/GNSS sinyal bozulmaları rapor edildiği ve bunun navigasyon risklerini artırdığı ifade edildi.

Trafik Yüzde 80 Azaldı
AIS verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı 24 saat içinde yaklaşık 28’e geriledi. Bu rakam, tarihsel günlük ortalama olan yaklaşık 138 gemiye kıyasla yüzde 80’e yakın düşüş anlamına geliyor.

28 Şubat’ta doğu-batı yönlü toplam 98 gemi geçiş yaparken, 1 Mart’ta bu sayı 18’e düştü. Tanker geçişleri ise 50’den sadece 3’e geriledi.

Sigorta Krizi Derinleşiyor
Bölgede artan risk nedeniyle birçok P&I kulübünün savaş riski teminatlarını gözden geçirdiği ve bazı reasürörlerin kapasiteyi azalttığı bildiriliyor. Uzmanlara göre, resmi bir kapatma ilanı olmasa dahi sigorta teminatının geri çekilmesi fiilen geçişleri kısıtlayabilir.

Küresel Petrol Akışı Tehlikede
Hürmüz Boğazı, günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol geçişine ev sahipliği yapıyor ve küresel deniz yoluyla taşınan ham petrol ticaretinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor.

Saldırılar sonrası, 11 milyon varil/gün üzerinde arzın etkilendiği belirtiliyor. Brent petrol fiyatı 27 Şubat’ta 73,15 dolar seviyesindeyken 2 Mart’ta 79,11 dolara yükseldi.

Orta Doğu dışındaki alternatif boru hatlarının toplam yedek kapasitesinin günlük yaklaşık 4 milyon varil ile sınırlı olduğu ve olası uzun süreli bir kapanmanın küresel enerji güvenliği üzerinde ciddi baskı yaratacağı değerlendiriliyor.

Tanker Navlunları Yükselişe Hazırlanıyor
Analistlere göre, Orta Doğu kaynaklı ham petrol akışındaki daralma, özellikle VLCC (Very Large Crude Carrier) segmentinde navlun oranlarında tarihi bir sıçramaya yol açabilir. Uzayan rota mesafeleri, risk primleri ve tonaj sıkışıklığı spot piyasada güçlü artışları tetikleyebilir.

Ancak uzmanlar, krizin uzaması halinde yüksek petrol fiyatlarının talep daralmasına ve orta vadede navlun piyasasında daha karmaşık bir tabloya yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre OECD ticari stokları yaklaşık 62 günlük talebi karşılayabilecek seviyede bulunuyor. Bu durum, uzun süreli bir arz kesintisinde geçici bir tampon görevi görebilir.

Kritik Değişken: Krizin Süresi
Uzmanlara göre tanker piyasası kısa vadede güçlü bir gelir artışıyla karşılaşabilir. Ancak krizin süresi belirleyici olacak. Uzayan bir kapanma senaryosunda küresel talep dengeleri, enerji fiyatları ve deniz ticareti daha derin ve kalıcı etkilerle karşı karşıya kalabilir.

Küresel ekonomi halen Orta Doğu ham petrolüne yapısal olarak bağımlı durumda. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, önümüzdeki günlerde hem enerji piyasalarının hem de deniz taşımacılığı sektörünün seyrini belirleyecek kritik bir unsur olarak öne çıkıyor.