Türkiye'nin denizel biyoçeşitliliğini bilimsel temelde haritalamayı ve vatandaş katılımıyla koruma çalışmalarını güçlendirmeyi amaçlayan Mavi Atlas mobil uygulaması, Deniz Yaşamını Koruma Derneği tarafından geçen ay hayata geçirildi.

Proje kapsamında geliştirilen mobil uygulama sayesinde, deniz canlılarına ait tür, konum ve derinlik bilgileri sistemli biçimde toplanarak Türkiye'nin deniz ekosistemine yönelik veri tabanı oluşturuluyor.

Bilimsel ve teknolojik yöntemleri vatandaş katılımıyla birleştiren uygulama, deniz yaşamının korunmasına yönelik bütüncül bir model sunuyor. Kıyıda yürüyen, denizde yelken yapan ya da dalış sırasında canlıları gözlemleyen vatandaşlar, gördükleri denizel türlerin fotoğraflarını çekerek konum bilgisiyle birlikte Mavi Atlas mobil uygulamasına yüklüyor. Bu veriler, Türkiye'nin denizel biyoçeşitliliğine ilişkin kapsamlı bir dijital envanter oluşturulmasına katkı sağlıyor.

Uygulama, ayrıca tespit edilen hayalet ağların bildirilmesini sağlayan ihbar sistemiyle deniz ekosisteminin korunmasına da katkı sağlıyor.

"Marmara Denizi'nde yürütülen çalışmalar projeye örnek oluşturdu"
Deniz Yaşamını Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı, Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olmasına rağmen, türlerin yaşadığı bölgelere ve derinliklere dair verilerin yeterince bilinmediğini ve kayıt altına alınmadığını söyledi.

Bilim insanlarının elde ettiği verilerin çoğunlukla dağınık ve erişimi zor olduğunu, Mavi Atlas projesinin de bu eksikliği gidermek için doğduğunu belirten Narcı, Marmara Denizi'nde yürütülen çalışmaların projeye örnek oluşturduğunu ifade etti.

Narcı, "Cumhuriyetimizin 100. yılı kapsamında 100 günde 100 farklı dalış noktasında gerçekleştirdiğimiz dalışları bir envanter çalışmasına dönüştürdük. Uluslararası sivil toplum kuruluşları ve bilim insanlarıyla işbirliği içinde 'Marmara Son Sığınak' ismiyle kitap ve belgesel haline getirdik. Bu deneyim, Mavi Atlas'ın teknolojik altyapısının temelini oluşturdu." dedi.

Mavi Atlas'ın ücretsiz olarak iOS ve Android cihazlara indirilebildiği bilgisini paylaşan Narcı, kullanıcıların gördükleri türleri fotoğraf ve konum bilgisiyle sisteme yükleyebildiğini anlattı.

Gönderilen verilerin yalnızca uzman ekipler ve kamu kurumlarıyla paylaşıldığının altını çizen Narcı, "Böylece Türkiye'de hangi denizde, hangi derinlikte, hangi türlerin yaşadığına dair kapsamlı bir envanter oluşturuyoruz." diye konuştu.

Uygulamada ayrıca hayalet ağların tespiti ve temizlenmesine yönelik bir sistem bulunduğundan bahseden Narcı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Son on yılda Deniz Yaşamını Koruma Derneği olarak 300 bin metrekarenin üzerinde hayalet ağı denizden temizledik. Çıkarılan bu ağlar geri dönüşüm malzemesi olarak kullanıldı ve 6 yıllık bir AR-GE sonunda güneş gözlüklerine dönüştürüldü. Bugünden sonra Mavi Atlas mobil uygulaması üzerinden kullanıcıların bildirdiği ve çalışma alanımız içerisinde olduğu tespit edilen hayalet ağların çıkarılmasını önceliklendirecek, diğer bölgelerden gelen ihbarları düzenli periyotlarla kamu kurumlarına bildireceğiz."

"Herkes bir deniz korumacısına dönüşüyor"
Uygulamanın sadece veri girişi yapmak isteyenler için değil, aynı zamanda deniz meraklıları için de dijital bir rehber niteliği taşıdığını dile getiren Narcı, kütüphane alanı sayesinde kullanıcıların, sisteme veri girişi yapmasalar dahi Türkiye denizlerinde yaşayan türleri görselleriyle birlikte tanıyabileceklerini, bu sayede her yaştan kullanıcı için bir öğrenme platformu hizmeti sunacaklarını aktardı.

Vatandaş biliminin projede kritik rol oynadığını vurgulayan Narcı, "Eskiden gözlemler ansiklopedilerle yapılırdı, şimdi herkes Mavi Atlas mobil uygulaması üzerinden veri paylaşabiliyor. Böylece herkes bir deniz korumacısına dönüşüyor. Uygulama sade bir arayüzle tasarlandı. Kullanıcılar yalnızca fotoğraf yükleyerek veya tür seçerek kolayca veri girebiliyor." bilgisini paylaştı.

Halihazırda 1000'in üzerinde kullanıcıya ulaştıklarını aktaran Narcı, uygulamanın yakın zamanda İngilizce versiyonunun da yayımlanacağını ve Akdeniz genelinde kullanılmasının hedeflendiğini belirtti.

Narcı sözlerini, "Amacımız deniz ekosisteminin sürdürülebilir yönetimini sağlamak. Vatandaşların her gözlemi Türkiye'nin biyoçeşitlilik haritasının oluşturulmasına değerli bir katkı sunuyor." diyerek tamamladı.