IMO’dan sahte bayrak kullanımına karşı adım
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), denizcilik sektöründe giderek büyüyen “sahte bayrak” sorununa karşı önemli bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Kuruluş, gemilerin tescil edilme süreçlerini belirleyecek yeni kılavuzları kabul ederek, sektördeki önemli bir mevzuat boşluğunu kapatmayı hedefliyor.

Son yıllarda özellikle Rusya’nın “gölge filo” olarak adlandırılan tanker filosunun, yaptırımları aşmak amacıyla çeşitli yöntemler geliştirdiği biliniyor. Bu yöntemler arasında en dikkat çekeni ise gemilerin bayrak sicil bilgilerinin tahrif edilmesi yoluyla sahte bayrak kullanımı olarak öne çıkıyor.

529 gemi sahte bayrakla tespit edildi
IMO verilerine göre, Nisan 2025 ile bu yılın Nisan ayı arasındaki dönemde sahte bayrak taşıyan gemi sayısında ciddi artış yaşandı. Bu süreçte toplam 529 geminin başka ülke bayrağını usulsüz şekilde kullandığı belirlendi. Aynı dönemde yaklaşık 40 IMO üyesi ülkenin bayraklarının, bilgileri ve onayları dışında kullanıldığı vakalar rapor edildi.

Yeni kılavuzlar şeffaflık ve denetimi artıracak
IMO Hukuk Komitesi tarafından kabul edilen yeni kılavuzlar, gemi tescil süreçlerinde şeffaflığı artırmayı ve daha güçlü bir “due diligence” (gerekli inceleme) mekanizması oluşturmayı amaçlıyor. Halihazırda gemi tesciline ilişkin bağlayıcı uluslararası bir çerçevenin bulunmaması, bu düzenlemeyi kritik hale getiriyor.

113. dönem toplantısında onaylanan kılavuzlar;
- Bayrak devleti sicillerinde doğrulama süreçlerinin güçlendirilmesi,
- Gemi mülkiyet kayıtlarının doğru tutulması,
- Tescil işlemlerinin daha etkin denetlenmesi

gibi uygulamaları içerecek.

Dominguez: “Deniz güvenliği için önemli bir adım”
Arsenio Dominguez, düzenlemeye ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Bu adım, gemi tescil sistemlerinde gerekli incelemelerin sağlanması açısından son derece önemli. Deniz güvenliği, çevrenin korunması ve denizcilerin refahı için kritik bir gelişme. Aynı zamanda sahte tescil vakalarının ortadan kaldırılmasına da katkı sağlayacak” ifadelerini kullandı.

Gölge filo milyarlarca dolarlık taşımaya imkân sağladı
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan verilere göre, Ocak-Eylül 2025 döneminde 113 gölge filo gemisinin sahte bayrak altında faaliyet gösterdiği tespit edildi. Bu gemilerin toplamda 11 milyon ton petrolü, yaklaşık 5,4 milyar dolar değerinde taşıdığı belirlendi.

Afrika bayrakları öne çıkıyor
IMO değerlendirmelerine göre, sahte bayrak kullanımında Afrika ülkelerine ait bayraklar öne çıkıyor. Bildirilen vakaların yarısından fazlası bu bölgeye ait. Zayıf denetim mekanizmaları, düşük maliyetler ve daha esnek mevzuat uygulamaları; Malawi, Benin, Gambiya, Komorlar, Gine ve Sierra Leone gibi ülkelerin bayraklarının kötüye kullanılmasına zemin hazırlıyor.