Rusya bağlantılı iki yüklü tankerin, geleneksel deniz güzergâhlarındaki güvenlik ve yaptırım risklerinden kaçınarak Kuzey Deniz Rotasına yöneldiği bildirildi. Gemilerin, Arktik Okyanusu boyunca uzanan ve yalnızca yılın belirli dönemlerinde ticari seyrüsefere uygun hale gelen hattı kullandığı tespit edildi.

Kuzey Deniz Rotası, Rusya’nın kuzey kıyıları boyunca Barents Denizi’nden Bering Boğazı’na uzanıyor. Avrupa ile Kuzeydoğu Asya arasındaki mesafeyi Süveyş Kanalı güzergâhına kıyasla önemli ölçüde kısaltabilen rota, buz koşulları, sınırlı arama-kurtarma kapasitesi, yüksek sigorta maliyetleri ve çevresel hassasiyetler nedeniyle yıl boyunca düzenli ticari kullanım sağlayamıyor.

Rus tankerlerinin kuzey rotasına yönelmesi, Hürmüz Boğazı, Babülmendep, Kızıldeniz ve Karadeniz’de aynı anda yaşanan gerilimlerin deniz ticaretindeki etkisini gösteriyor. İran ile ABD arasındaki çatışma Hürmüz geçişlerini azaltırken Husi saldırıları Babülmendep’i riskli hale getirdi. Rusya bağlantılı gemiler ise Avrupa yaptırımları nedeniyle Süveyş ve Avrupa limanlarında daha yoğun denetimle karşılaşabiliyor.

Arktik rotanın kullanılması, Rus enerji yüklerinin Asya pazarlarına daha doğrudan ulaştırılmasını sağlayabilir. Ancak buz sınıfı, geminin teknik yeterliliği ve nitelikli mürettebat ihtiyacı, bu güzergâhı her tanker için uygulanabilir hale getirmiyor. Gemilerin çoğu buz kırıcı refakati, özel seyir planlaması ve Rus makamlarından izin almak zorunda bulunuyor.

Kuzey Deniz Rotası’ndaki faaliyetler çevre kuruluşları tarafından da yakından izleniyor. Arktik bölgede meydana gelebilecek bir petrol sızıntısına müdahale, uzaklık, düşük sıcaklık ve sınırlı altyapı nedeniyle geleneksel deniz alanlarına kıyasla çok daha zor olabilir. Petrolün buzlu sularda doğal olarak parçalanması da yavaş gerçekleşiyor.

Gemilerin yaptırım altında olup olmadığı, sigorta ve klas durumları da önemli bir başka başlık oluşturuyor. Rus petrol taşımacılığında kullanılan yaşlı ve sahiplik yapısı şeffaf olmayan tankerlerin Arktik rotalara yönelmesi, seyir ve çevre güvenliği endişelerini artırabilir.

Bununla birlikte Süveyş ve Kızıldeniz’deki risklerin kalıcı hale gelmesi, Rusya’nın Kuzey Deniz Rotası’nı daha düzenli bir enerji koridoruna dönüştürme hedefini destekleyebilir. Moskova yönetimi, rota boyunca liman, uydu iletişimi, buz kırıcı ve arama-kurtarma altyapısına yatırım yapmayı sürdürüyor.

İki tankerin geçişi henüz geniş çaplı bir rota değişikliğine işaret etmese de ticari gemilerin art arda yaşanan jeopolitik risklere karşı daha önce sınırlı kullanılan deniz yollarına yönelmeye başladığını gösteriyor.