Yemen’deki Husilerin, Babülmendep Boğazı’ndan geçen ticari gemilerden geçiş ücreti alınmasını öngören yeni bir sistem üzerinde çalıştığı bildirildi. Planın uygulanması hâlinde füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla başlayan deniz kampanyası, uluslararası bir su yolundan gelir elde etmeyi amaçlayan kalıcı bir kontrol mekanizmasına dönüşebilir.

Bölgesel yetkililerin Reuters’a verdiği bilgilere dayandırılan habere göre, İran destekli hareket stratejik geçiş noktasını kullanan gemilerin büyük bölümünden ücret talep edilmesini değerlendiriyor. Henüz resmi bir takvim açıklanmazken, Husiler öneriyi kamuoyuna açık şekilde doğrulamadı.

Söz konusu planın, Husi yetkililerin temmuz ayında İran’a gerçekleştirdikleri ziyaret sırasında ele alındığı ileri sürüldü. Heyetin Yemen’e dönüşünde, geçiş ücretlerini yönetecek bir denizcilik otoritesinin oluşturulmasına destek vermek üzere İranlı danışmanların da ülkeye geldiği iddia edildi.

Planın temel hedefinin, uluslararası sulardan ücret tahsil edilmesini zaman içinde olağan bir uygulama hâline getirmek ve Washington üzerindeki siyasi baskıyı artırmak olduğu belirtiliyor. Çin kontrolündeki gemilerin sistemden muaf tutulabileceği de öne sürüldü. Bu muafiyetin, Pekin’in Suudi ham petrolü taşıyan Çin bağlantılı tankerlerin güvenli geçişi için yürüttüğü ayrı görüşmelerle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.

Babülmendep, Hint Okyanusu ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayarak Süveyş Kanalı’na ulaşan ticaret rotasının güney girişini oluşturuyor. Boğazdan Avrupa-Asya konteyner ticaretinin yanı sıra önemli miktarda ham petrol, petrol ürünü ve LNG taşınıyor.

Husilerin geçiş ücreti uygulaması, denizcilik açısından birden fazla hukuki ve operasyonel sorun doğurabilir. Uluslararası hukuk uyarınca transit geçiş hakkına sahip gemilerden silahlı bir grup tarafından ücret talep edilmesi, armatörler ve devletler tarafından deniz haydutluğu veya zorla ödeme alma faaliyeti olarak değerlendirilebilir.

Washington yönetimi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda zorunlu sigorta ve denizcilik hizmeti ödemeleri talep etmesini daha önce Devrim Muhafızları destekli bir “denizcilik şantajı” olarak nitelendirmiş ve sisteme karıştığı ileri sürülen şirketlere yaptırım uygulamıştı. Husilerin benzer bir model kurması, Hürmüz ve Babülmendep’te paralel ücret düzenlerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Armatörlerin ödeme yapması, kısa vadede güvenli geçiş ihtimalini artırsa bile uzun vadede silahlı grupların deniz yolları üzerinde fiilî otorite kurmasına yol açabilir. Ödeme yapmayı reddeden gemilerin ise saldırı, rota değiştirme veya liman erişimi kaybı gibi risklerle karşılaşması söz konusu olabilir.