ABD, İngiltere ve Avustralya'nın, Çin'in Hint-Pasifik bölgesindeki artan varlığı karşısında savunma işbirliğini derinleştirmek amacıyla kurduğu AUKUS paktı, nükleer enerjiyle çalışan denizaltılardan ileri savunma teknolojilerine uzanan işbirliğiyle bölgedeki güvenlik dengelerinin önemli unsurlarından biri haline geldi.

Avustralya, İngiltere ve ABD tarafından Eylül 2021'de duyurulan AUKUS, Avustralya'nın nükleer enerjiyle çalışan denizaltılara sahip olmasını ve üç ülke arasında ileri savunma teknolojilerinin geliştirilmesini öngörüyor.

İki temel sütundan oluşan ortaklığın ilk ayağı kapsamında Avustralya'nın 2030'lu yıllarda ABD'den Virginia sınıfı denizaltılar alması, daha sonra İngiltere ile ortak geliştirilen SSN-AUKUS denizaltılarını kendi tersanelerinde üretmesi planlanıyor.

AUKUS'un ikinci ayağı ise yapay zeka, kuantum teknolojileri, hipersonik sistemler, siber güvenlik ve insansız sistemler gibi ileri savunma teknolojilerinde üç ülke arasındaki işbirliğini kapsıyor.

AUKUS denizaltıların ötesine geçiyor
Ortaklığın beşinci yılına girilirken taraflar, ileri savunma teknolojileri alanında da somut adımlar atmaya başladı.

Üç ülkenin savunma bakanları mayısta AUKUS'un ikinci ayağı kapsamındaki ilk büyük ortak projeyi duyurarak, insansız su altı araçlarında kullanılacak gelişmiş sistem ve teknolojilerin birlikte geliştirilmesi konusunda anlaşmaya vardı.

İlk sistemlerin 2027'de kullanıma sunulması hedeflenirken, söz konusu araçların deniz altındaki kritik altyapının korunması, keşif ve gözetleme faaliyetleri ile denizaltı ve su üstü unsurlarına karşı operasyonlarda kullanılması planlanıyor.

Çin, AUKUS'un bölgede silahlanma yarışını hızlandıracağı görüşünde
Anlaşmada Çin'in adı doğrudan geçmese de Pekin'in Hint-Pasifik'teki artan askeri kapasitesi ve varlığı, AUKUS'un kurulmasının arkasındaki başlıca güvenlik gerekçelerinden biri olarak görülüyor.

AUKUS, Avustralya'yı ABD ve İngiltere'nin savunma altyapısıyla daha fazla bütünleştirirken, nükleer enerjiyle çalışan denizaltıların uzun menzilli operasyon kabiliyetiyle Hint-Pasifik'teki caydırıcılığın güçlendirilmesi hedefleniyor.

Pekin yönetimi ise ortaklığı bölgesel istikrar açısından tehdit olarak değerlendiriyor ve nükleer denizaltı teknolojisinin Avustralya'ya aktarılmasının nükleer silahların yayılmasının önlenmesine yönelik çabalara zarar verebileceğini savunuyor.

AUKUS'un bölgede güvenliği ve caydırıcılığı artıracağını savunan görüşlerin karşısında, ortaklığın ABD-Çin rekabetini derinleştirebileceği ve Hint-Pasifik'teki askeri yapılanmayı hızlandırabileceği yönündeki endişeler de sürüyor.

AUKUS'un önünde uzun bir süreç bulunuyor
Uzmanlar, AUKUS'un bölgedeki nihai etkisinin ortaya çıkmasının ise yıllar alabileceğini vurguluyor.

Avustralya'nın nükleer denizaltıları işletecek altyapıyı ve uzman iş gücünü oluşturması gerekirken, projenin yüksek maliyeti ve onlarca yıl boyunca farklı hükümetlerin desteğini gerektirmesi ortaklığın önündeki temel sınamalar arasında gösteriliyor.

Buna rağmen üç ülkenin savunma bakanları mayısta AUKUS'a bağlılıklarını yeniden teyit ederek denizaltı programının planlandığı şekilde ilerlediğini açıkladı.