Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD), Türkiye lojistik sektörünün gelişimini güncel verilerle ortaya koyduğu “UTİKAD Lojistik Sektörü Raporu 2025”i yayımladı. Raporun “Uluslararası Denizyolu Yük Taşımacılığı” bölümünde küresel deniz taşımacılığındaki gelişmelerden Türk deniz ticaret filosuna, liman performansından Ro-Ro trafiğine ve Türkiye’nin denizyoluyla gerçekleştirdiği dış ticarete kadar sektörün 2025 görünümü ele alındı. 

Denizyolu Taşıma Rotaları

Küresel ticaretin yüzde 80’i denizlerde
Rapora göre 2025 yılında küresel denizyolu taşımacılığında Kızıldeniz ve Süveyş hattındaki güvenlik sorunları, uzayan rotaların oluşturduğu maliyet ve emisyon baskısı, navlunlardaki oynaklık ve karbonsuzlaşma düzenlemeleri belirleyici oldu.

UNCTAD verilerine göre dünya mal ticaretinin hacim olarak yaklaşık yüzde 80’i denizyoluyla taşınırken, Mayıs 2025 itibarıyla Süveyş Kanalı’ndan geçen tonaj 2023 seviyesinin yaklaşık yüzde 70 altında kaldı. Bu gelişmeler, alternatif rota planlaması ve tedarik zinciri dayanıklılığını deniz lojistiğinin önemli gündem maddeleri arasına taşıdı.

Dünyanın en büyük konteyner limanı unvanını 2025’te de Şanghay korudu. Limanda 51,5 milyon TEU’nun üzerinde konteyner elleçlendi. Şanghay’ı Singapur, Ningbo-Zhoushan, Shenzhen ve Qingdao izledi. Türkiye’den ise Ambarlı 72’nci, Kocaeli 86’ncı, Aliağa 91’inci, Tekirdağ 94’üncü ve Mersin 98’inci sırada yer alarak dünyanın ilk 100 limanı arasına girdi.

Ambarlı konteynerde, Aliağa yükte ilk sırada
Türkiye'de 2025 yılında en fazla konteyner elleçlenen liman başkanlığı 3 milyon 428 bin 48 TEU ile Ambarlı oldu. Ambarlı’yı 2,5 milyon TEU ile Kocaeli, 2,14 milyon TEU ile Tekirdağ, 1,97 milyon TEU ile Mersin ve 1,7 milyon TEU ile Aliağa takip etti.

Toplam yük elleçlemesinde ise 89,51 milyon tonla Aliağa ilk sırada yer aldı. Kocaeli 83,94 milyon tonla ikinci, İskenderun 70,91 milyon tonla üçüncü oldu. Tekirdağ, Ceyhan, Mersin, Ambarlı, Gemlik, Çanakkale ve Samsun da ilk 10 içerisinde yer aldı.

Türk sahipli filo dünyada 13’üncü sırada
Raporda Türk deniz ticaret filosunun yapısındaki değişime de dikkat çekildi. Türk bayrağı altında 150 groston ve üzerindeki gemilerin sayısı 2017’de 1.999 iken 2025’te 2.226’ya yükseldi. Buna karşılık toplam taşıma kapasitesi yaklaşık 7,99 milyon DWT’den 6,96 milyon DWT’ye geriledi.

Kuru yük, dökme yük, konteyner ve sıvı/gaz tankerleri birlikte değerlendirildiğinde ise bu dört gruptaki gemi sayısı 2017’deki 676 seviyesinden 2025’te 468’e düştü. Toplam taşıma kapasitesi de 7,79 milyon DWT’den 5,95 milyon DWT’ye geriledi.

UNCTAD’ın sahiplik esaslı verileri ise farklı bir ölçeği ortaya koydu. Buna göre Türkiye, 2.159 gemi ve 50,18 milyon DWT taşıma kapasitesiyle dünya deniz ticaret filosunda 13’üncü sırada bulunuyor. Türkiye sahipli filonun dünya DWT kapasitesindeki payı yüzde 2,1 seviyesinde.

Türk bayraklı gemiler ayrıca Paris MoU kapsamında 2008 yılından bu yana yer aldığı Beyaz Liste’deki konumunu 2025’te de korudu.

Limanlarda yaklaşık 14 milyon TEU
Türkiye limanlarındaki konteyner elleçleme miktarı 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 3,5 artarak 13 milyon 996 bin 579 TEU’ya ulaştı. Böylece 2015’te 8,15 milyon TEU olan konteyner elleçlemesi 10 yılda yaklaşık yüzde 71,8 arttı.

2025’te elleçlenen konteynerlerin 10,33 milyon TEU’sunu ithalat ve ihracat kapsamındaki yurt dışı taşımalar, 2,72 milyon TEU’sunu transit taşımalar ve yaklaşık 949 bin TEU’sunu kabotaj taşımaları oluşturdu.

Toplam yük elleçlemesi ise yüzde 4 artışla 553 milyon 268 bin 303 tona çıktı. Bunun 414,4 milyon tonu yurt dışı bağlantılı, 69,7 milyon tonu kabotaj ve 69,2 milyon tonu transit yüklerden oluştu. Yurt dışı bağlantılı yük taşımaları 2025’te yüzde 3,8 artarken, Türkiye limanlarına gelen yük miktarındaki yüzde 5,6’lık artış büyümede belirleyici oldu.

Ro-Ro’da 10 yıllık artış yüzde 49’u aştı
Yurt dışı bağlantılı düzenli Ro-Ro hatlarıyla Türkiye’den giden araç sayısı, Kızıldeniz bağlantılı hatlar hariç, 362 bin 855’e ulaştı. Türkiye’ye gelen araç sayısı ise 359 bin 797 oldu. Her iki veri de 2015-2025 döneminin en yüksek seviyesini oluşturdu.

Türkiye’den giden Ro-Ro araçlarının yüzde 72,1’i Avrupa bağlantılı hatları kullandı. Avrupa yönüne 261 bin 762, Akdeniz’e 52 bin 547, Karadeniz’e ise 46 bin 874 araç taşındı.

Dış ticaret değerinin yüzde 58,92’si denizyoluyla
Denizyolu, Türkiye’nin dış ticaretinde değer bazında da en büyük paya sahip taşıma modu olmayı sürdürdü. Rapora göre yaklaşık 593,5 milyar dolarlık dış ticaretin 349,7 milyar dolarlık bölümü denizyoluyla gerçekleştirildi. Böylece denizyolunun toplam dış ticaret değerindeki payı yüzde 58,92 oldu.

Denizyoluyla yapılan ihracat 2025’te yüzde 5,1 artarak 153,72 milyar dolarla 2015-2025 döneminin en yüksek seviyesine çıktı. İthalat ise yüzde 4,4 artışla yaklaşık 196 milyar dolara ulaşarak aynı dönemin zirvesini gördü.
Türkiye’nin toplam ihracat değerinin yüzde 56,70’i, ithalat değerinin ise yüzde 60,79’u denizyoluyla taşındı.

Ağırlık bazında denizyolunun etkisi çok daha belirgin oldu. Denizyolunun ithalattaki payı yüzde 92,80, ihracattaki payı ise yüzde 79,78 olarak gerçekleşti. Denizyoluyla 240,1 milyon ton ithalat ve 136,8 milyon ton ihracat yükü taşındı.

İhracatta Birleşik Krallık, ithalatta Çin ilk sırada
2025 yılında denizyoluyla gerçekleştirilen ihracatta değer bazında Birleşik Krallık ilk sıraya yükseldi. Birleşik Krallık’ı ABD, İtalya, Almanya ve İspanya takip etti. 2024’e kıyasla Birleşik Krallık, ABD’yi geride bırakarak liderliğe yükseldi.

Denizyoluyla yapılan ithalatta ise Çin ilk sıradaki yerini korudu. Çin’i Rusya Federasyonu, Almanya, İspanya ve Güney Kore izledi. 2024’te dördüncü sırada bulunan ABD ilk beşin dışında kalırken, Güney Kore listeye girdi.

Rapordaki 2025 verileri birlikte değerlendirildiğinde denizyolu; limanlarda artan konteyner ve yük hacmi, dış ticaretteki yüksek değer ve tonaj payı ile Türkiye'nin uluslararası yük taşımacılığındaki belirleyici taşıma modu olmayı sürdürdü.