Trump yönetiminin, 100 doların üzerinde seyreden petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla yüzyıllık bir federal denizcilik yasası olan Jones Yasası'nı (Jones Act) askıya almaya hazırlandığı iddia ediliyor.
Bu hamleyle birlikte, ABD limanları arasında kargo taşımacılığı yapan gemilere yönelik kısıtlamaların esnetilmesi ve yabancı tankerlerin devreye girmesi planlanıyor.
Bloomberg'ün haberine göre, Washington'ın İran ile yaşanan gerilimin ardından hızla yükselen akaryakıt fiyatlarını kontrol altına alma çabaları kapsamında, Jones Yasası için 30 günlük bir muafiyet tanınması gündemde.
Bu muafiyet, yabancı bandıralı tankerlerin ABD Körfez Kıyısı'ndan Doğu Kıyısı'ndaki rafinerilere yakıt taşımasına olanak sağlayacak.
Stratejik hamleler fiyatları düşürmeye yetmedi
Söz konusu adım, Trump yönetiminin ham petrol ve benzin fiyatlarındaki artışı durdurmak için değerlendirdiği seçeneklerden sadece biri.
Washington, hafta başında G7 ekonomileri ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile koordineli bir şekilde, küresel piyasalara toplam 400 milyon varil petrol arz etme kararı almıştı.
Bu kapsamda ABD'nin Stratejik Petrol Rezervi'nden 172 milyon varil petrolün serbest bırakılacağı açıklanmıştı.
Ancak IEA'nın bu müdahale kararına rağmen petrol fiyatlarının yükselmeye devam etmesi, daha sert önlemlerin alınmasını zorunlu kıldı.
Jones Yasası nedir?
Resmi adı "1920 Deniz Ticaret Kanunu" olan Jones Yasası, iki ABD limanı arasında taşınan malların ABD'de inşa edilmiş, ABD sahipliğinde olan, ABD bayrağı taşıyan ve mürettebatının büyük çoğunluğu ABD vatandaşlarından oluşan gemilerle nakledilmesini şart koşuyor.
Aslen ulusal acil durumlarda yerli gemi inşa kapasitesini ve denizci havuzunu korumak amacıyla çıkarılan yasa, günümüzde ciddi bir tartışma konusu.
Yasaya uygun okyanus ötesi gemi sayısı yıllar içinde 193'ten 92'ye kadar gerilemiş durumda.
Pratikte bu kısıtlama, yerli petrol ve gazın ABD limanları arasındaki nakliyatını oldukça maliyetli hale getiriyor.
Getirilmesi planlanan muafiyetle, şirketlerin kıyı rafinerilerine ikmal sağlamak için daha ucuz olan yabancı bandıralı gemileri kiralamasının önü açılacak.
Siyasi ve ekonomik riskler
Öte yandan, bu kararın hem siyasi hem de ekonomik yansımaları olması bekleniyor.
Jones Yasası, denizcilik sendikaları tarafından güçlü bir şekilde desteklendiği için yasayı askıya alma girişimi siyasi açıdan hassas bir konu olarak görülüyor.
Yasa en son Ekim 2022'de Fiona Kasırgası sonrası Porto Riko'ya yakıt sağlayan bir tanker için askıya alınmıştı. Daha önce ise Biden yönetimi, 2021 yılında bir siber saldırının Doğu Kıyısı'ndaki ana yakıt boru hattını devre dışı bırakması üzerine rafineri şirketi Valero Energy için geçici bir muafiyet tanımıştı.