IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, salı günü yaptığı açıklamada, tahliye operasyonunun İran, Umman, bölgedeki diğer kıyı devletleri, ABD ve denizcilik sektörü temsilcileriyle iş birliği içinde yürütüleceğini bildirdi.
Dominguez, "Binlerce masum denizci için aylar süren zorlukların ve sıkıntıların ardından, ayrıca dünya genelinde olumsuz etkiler yaratan bu sürecin son bulmasına yönelik ABD ile İran arasında varılan barış anlaşmasını memnuniyetle karşılıyorum. Bu anlaşma, deniz güvenliğinin yeniden tesis edilmesi ve sivil gemilere yönelik kabul edilemez saldırıların sona erdirilmesi açısından önemli bir dönüm noktasıdır." ifadelerini kullandı.
Çatışmalar sırasında hayatını kaybeden 14 denizciyi de anan Dominguez, bölgede mahsur kalan 11 binden fazla denizcinin tahliyesine yönelik planın uygulamaya alınacağını belirtti.
Mart ayında hazırlanmaya başlandı
IMO, tahliye planı üzerinde ilk kez mart ayında çalışmaya başlamıştı. Ticari gemilere yönelik saldırılar, mayın tehditleri ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması nedeniyle binlerce gemi ve on binlerce denizci Basra Körfezi’nde mahsur kalmıştı.
Kriz döneminin zirvesinde yaklaşık 3 bin 200 gemide görev yapan 20 bin civarında denizcinin bölgeden güvenli şekilde ayrılamadığı tahmin edilmişti.
Hürmüz Boğazı'nda geçici rotalar kullanılacak
Umman Ulusal Hidrografi Ofisi tarafından yayımlanan seyir uyarısına göre IMO, gemilerin bölgeden ayrılması için aşamalı bir sistem oluşturdu. Gemiler belirlenen gruplar halinde ve Umman makamlarıyla koordinasyon içinde hareket edecek.
Uyarıda, mevcut Trafik Ayırım Düzeni'nin (TSS) şu aşamada güvenli kabul edilmediği belirtilirken, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapacak gemiler için iki geçici rota oluşturulduğu kaydedildi.
Bunlardan güney koridoru Umman ve IMO koordinasyonunda yürütülürken, kuzey koridorunun ise İran'ın boğazdaki artan trafik yönetimi rolü çerçevesinde kullanılacağı ifade edildi.
Gemilerin kalkış programları hakkında bireysel olarak bilgilendirileceği, uluslararası sularda belirlenen bekleme alanlarına yönlendirileceği ve nihai geçiş talimatlarının ilgili kıyı devletleri tarafından verileceği bildirildi. Ayrıca gemilerin AIS sistemlerini açık tutmaları ve kıyı otoritelerinin VHF üzerinden vereceği talimatlara uymaları gerekecek.
Mayın tehdidi sürüyor
ABD ile İran arasında geçen hafta imzalanan mutabakata rağmen Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmadığı belirtiliyor.
IMO, tahliye operasyonu için gerekli güvenlik garantilerinin alındığını ve emniyetli seyir koşullarının ayrıntılı şekilde doğrulandığını açıklasa da mayın tehdidinin trafik yönetiminde belirleyici olmaya devam ettiği ifade edildi.
Mutabakat kapsamında mayın temizleme faaliyetlerinden öncelikli olarak İran sorumlu tutulurken, denizcilik sektöründen kaynaklar henüz kapsamlı bir mayın temizleme operasyonunun başlamadığını belirtiyor.
UKMTO da sürece destek veriyor
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), IMO koordinasyonundaki tahliye sürecine destek verdiğini açıkladı.
23 Haziran tarihli duyuruda, IMO'nun sektör kuruluşları, kıyı devletleri ve bölgesel ortaklarla birlikte gemilerin güvenli ve düzenli şekilde hareket etmesini sağlayacak önceliklendirilmiş bir sistem üzerinde çalıştığı belirtildi.
UKMTO, tahliye planına dahil edilmesi düşünülen gemilerle doğrudan iletişime geçilebileceğini ancak katılımın gönüllülük esasına dayandığını, gemilerin hareketi, rotası ve zamanlamasına ilişkin nihai kararın kaptan ve armatörlere ait olduğunu vurguladı.
Hürmüz Boğazı'nın geleceği görüşülüyor
Tahliye süreci devam ederken, Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetim modeli de gündemde yer alıyor.
İran ve Umman, boğazdaki seyrüsefer yönetimi, denizcilik hizmetleri ve ilgili maliyetlerin geleceğini görüşmek üzere ortak bir çalışma grubu kuracaklarını açıkladı.
Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), seyrüsefer serbestisinin korunduğunu ve ABD güçlerinin güvenli geçişi desteklemek amacıyla bölgede faaliyet göstermeyi sürdürdüğünü bildirdi.
IMO Genel Sekreteri Dominguez, "Denizcilerin güvenliğini sağlama ve küresel ticaretin sürekliliğini koruma konusundaki kararlılığımız tamdır." değerlendirmesinde bulundu.