Küresel denizcilik sektörü, uzun yıllar boyunca jeopolitiği operasyonların arka planında kalan bir unsur olarak değerlendirdi. Ancak bugün gelinen noktada siyasi istikrarsızlık, sektörün günlük karar alma süreçlerinden maliyet yapılarına kadar hemen her alanı doğrudan etkiliyor. Kopenhag İşletme Okulu’nda Blue MBA Direktörü ve Blue MBA Derneği CEO’su Irene Rosberg’e göre, denizcilik artık jeopolitiği görmezden gelme lüksüne sahip değil.

Rosberg’in değerlendirmelerine göre, jeopolitik gerilimlerin en somut etkisi rota bozulmaları üzerinden hissediliyor. Ana ticaret koridorlarından uzaklaşmak zorunda kalan gemiler, daha uzun süre denizde kalıyor ve daha fazla yakıt tüketiyor. Bu durum işletme maliyetlerini artırırken, sigorta primleri de yükseliş eğilimine giriyor. Öte yandan karbonsuzlaşma yatırımlarındaki yavaşlama, sektörün yeşil dönüşümden vazgeçtiğini değil; artan belirsizlik ortamının uzun vadeli taahhütleri zorlaştırdığını gösteriyor.

Ticaret politikalarındaki istikrarsızlık da tabloyu ağırlaştıran bir başka unsur olarak öne çıkıyor. Tarifeler ve ticari kısıtlamalar, küresel kargo akışlarını sekteye uğratırken, ölçek ve verimlilik üzerine kurulu pazarlarda öngörülebilirliği azaltıyor. Rosberg, yaptırımların siyasi açıdan gerekli olmasına rağmen, gölge filonun büyümesi gibi ciddi yan etkiler doğurduğuna dikkat çekiyor. Düzenleyici denetim dışında kalan, yeterli sigorta ve uyumluluk mekanizmalarına sahip olmayan bu gemiler, hem deniz güvenliği hem de deniz çevresi açısından doğrudan risk oluşturuyor.

Ukrayna’daki savaş ise jeopolitik çatışmaların denizcilik operasyonlarına ne kadar hızlı yansıyabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi. Ticaret ve enerji yollarındaki aksaklıkların yanı sıra, denizcilik sektörüne yönelik siber saldırılarda da belirgin bir artış yaşandı. Gemi operasyonları ve liman altyapısı için hayati öneme sahip birçok sistemin, sürekli düşmanca bir dijital ortamda çalışacak şekilde tasarlanmadığına işaret eden Rosberg, bu güvenlik açıklarının artık teorik değil, gerçek zamanlı bir sorun haline geldiğini vurguluyor.

Tüm bu gelişmeler, nakliye piyasalarının klasik döngülerden ziyade artan oynaklıkla tanımlandığı yeni bir döneme işaret ediyor. Tedarik zincirlerinde yaşanan kesintiler kalıcı hale gelirken, gecikmeler sıradanlaşıyor ve riskin doğru fiyatlandırılması giderek zorlaşıyor. Uzmanlara göre bu durum geçici bir faz değil; denizcilik sektörünün yeni normalini oluşturuyor.

Bu ortamda dayanıklılık kavramının soyut bir söylem olmaktan çıkması gerektiğini belirten Irene Rosberg, denizcilik şirketlerinin daha esnek sözleşme yapıları, güçlü acil durum planları ve disiplinli senaryo analizlerine yönelmesi gerektiğini ifade ediyor. Jeopolitiği ikincil bir başlık olarak ele almanın geçmişte pragmatik bir tercih olabileceğini söyleyen Rosberg, günümüz koşullarında bunun artık “pervasızca” bir yaklaşım anlamına geldiğini vurguluyor.

Kaynak: Irene Rosberg – Kopenhag İşletme Okulu Blue MBA Direktörü ve Blue MBA Derneği CEO’su