Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde hayata geçirdiği DERİA Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemi ile Göcek ve Dalaman koylarında kontrolsüz demirlemeden kaynaklanan deniz tabanı tahribatını önleyerek deniz çayırlarını ve hassas kıyı ekosistemini korumayı hedefliyor.

TÜÇA'dan yapılan yazılı açıklamada, Türkiye'nin önemli doğa mirasları arasında bulunan Göcek ve Dalaman koylarının, artan tekne trafiği ve bilinçsiz demirleme faaliyetleri nedeniyle çevresel baskı altında olduğu hatırlatıldı.

Açıklamada, "Bölgedeki endemik deniz çayırlarının (Posidonia oceanica) fiziksel tahribatını önlemek amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un talimatı ve önderliğinde harekete geçen TÜÇA, DERİA (Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi) Mapa-Şamandıra Projesi'ni başlattı." denildi.

Açıklamaya göre, proje kapsamında 17 koya 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirilerek 886 tekneye aynı anda hizmet verebilecek bir deniz koruma ağı oluşturulurken koylarda rastgele demir atılmasının önüne geçilmesi, deniz tabanındaki kültürel mirasın ve biyolojik çeşitliliğin zarar görmesinin engellenmesi amaçlanıyor.

Bölgede ayrıca TÜÇA tarafından dört atık alım teknesi, iki deniz yüzey temizleme teknesi ile bir deniz dibi tarama ve temizleme teknesi görevlendirildi.

Öte yandan deniz yetki alanlarında, Gemi Atık Takip Sistemi (GATS) kapsamı dışında kalan gemilerden kaynaklanan atıkların izlenmesi ve atık alım süreçlerinin takip edilmesi amacıyla Mavi Kart Takip Sistemi (MKTS) çalışmaları sürüyor.

TÜÇA koordinasyonunda kurulacak dijital altyapı sayesinde deniz kirliliğinin önlenmesi, atık yönetiminin izlenebilir hale getirilmesi ve tüm süreçlerin bütüncül bir sistem üzerinden yönetilmesi hedefleniyor.

"Önceliğimiz denizlerimizin temizliği ve ekolojik dengenin sürekliliği"
Proje hakkında değerlendirmelerde bulunan TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, çalışmanın kar amacı gütmeyen ve tamamen ekosistem odaklı bir model olduğunu belirterek, sistemin TÜÇA tarafından işletileceğini ve elde edilen tüm gelirin denizlerin ve çevrenin korunması için kullanılacağını kaydetti.

Öztürk, "Denizlerimiz bizlere bırakılmış bir miras değil, gelecek nesillere ulaştırmamız gereken en kıymetli emanetimiz. Göcek koylarındaki deniz çayırları, sadece bir bitki türü değil, denizel yaşamın kaynağı, kıyılarımızın koruyucusu ve dünyamızın nefesi. Başlattığımız mapa-şamandıra sistemiyle, deniz tabanındaki fiziksel tahribata dur diyoruz. Geliştirdiğimiz DERİA platformu ile doğa koruma faaliyetlerini dijitalleştiriyor, şeffaf, izlenebilir ve sürdürülebilir bir yönetim modeli sunuyoruz. Bizim önceliğimiz denizlerimizin temizliği ve ekolojik dengenin sürekliliği. Göcek, artık sadece masmavi sularıyla değil, korunmuş doğasıyla da dünyanın örnek mavi ekonomi merkezlerinden biri haline gelecek." ifadelerini kullandı.

Sistem nasıl işleyecek?
Denizcilerin işlerini kolaylaştırmak ve koy yönetimini daha profesyonel hale getirmek amacıyla geliştirilen DERİA web sitesi ve mobil uygulaması, sistemin merkezini oluşturuyor.

Uygulama sayesinde tekneler, bir koyda en fazla 3 gün, Göcek bölgesinin tamamında ise arka arkaya en fazla 11 gün konaklayabilecek. Böylece koylarda tüm sezon hareket etmeyen teknelerin önüne geçilecek.

Tekne sahipleri, deria.gov.tr adresi üzerinden koylardaki uygun bağlama noktalarını harita üzerinden görebilecek, yerlerini önceden ayırtarak ödemelerini çevrim içi, güvenli bir şekilde gerçekleştirebilecek.

Koya varışta tekneleri, 7 gün 24 saat esasına göre hizmet verecek TÜÇA'nın uzman palamar ekipleri karşılayacak ve teknelerin şamandıralara güvenli bir şekilde bağlanmasına yardımcı olacak. Teknelerin şamandıralarda konaklamaları, otellerde olduğu gibi saat 14:00’te giriş, 12:00’de çıkış zamanlamasıyla uygulanacak.

Göcek bölgesinde DERİA sisteminde 15 metrelik bir teknenin yıllık ortalama günlük bağlama ücreti ise 1250 lira olarak açıklandı.

Sistem sadece bağlama hizmetiyle sınırlı kalmayıp, tekne kaynaklı atıkların düzenli alım hizmetiyle de entegre edilerek TÜÇA’nın atık alım teknelerini de uygulama üzerinden çağırıp pis su atıklarının kolayca verilmesine imkan tanıyacak.