Yazı Detayı
25 Temmuz 2020 - Cumartesi 21:12 Bu yazı 157 kez okundu
 
Pandeminin Getirdiği Düşünceler
Erbil OLCAY
2ER-CEI (Consultant Engineers International Co) Müşavirlik Yöneticisi
 
 

2019’un aralık ayından beri dünyayı saran Pandemi (Covid 19) ile altı aylık bir süreyi geçirdik. Bu sürede her ülke virüsle baş etmek üzere elinden gelen mücadeleyi göstermeye çalışıp, virüsün yayılmasını önleyecek tedbirler aldı, almaya devam ediyor.

 

Tedbirlerin başında “Stay Home’’ Evde Kal, “Social Distance” insanlar arası mesafe çok önemli tedbirler olup, buna bir de hijyeni ilave edersek halk nezdinde virüsle mücadele şimdiye kadar bunlarla sınırlı. Yani Ana ve İlk okulların birinci sınıfındaki eğitim esasları. 

 

Her ülkenin kendi sağlık kurumları olduğu gibi, dünya genelinde sağlık konusunda en üst kurum olarak bilinen ve tüm ülkelerin üye olduğu Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bulunmaktayken, başta Çin olmak üzere her ülkenin kendi pandemi hikayesini yazmakta olduğu şaşkınlıkla tecrübe edilen ve düşüncesiz bir pandemi savaşı ortaya çıktı. Covid 19 ile savaşın bugüne kadar lideri olmadığı gibi münafıkları da geçmiş zaman içerisindeki gibi çoktu. 

 

Amerika “National Emergency” Ulusal Acil Durum ilan etti. Başkan her gün haber saatinde bilgisiz(!) bilgilendirme toplantıları düzenledi. WHO tüm ülkelere virüsün yayılmasını önleyici tedbirleri bildirdi. Dünyada salgına sebebiyet veren virüsün çıktığı, ilk şiddetli darbeyi alıp ağır kayıplar veren Wuhan endüstri şehrinden edinilen tecrübe yarım ağız paylaşıldı ve herhangi bir ilaç konusunda mutabakat sağlanamadı. Her ülke kendi hikayesinin peşinde bugüne kadar geldik.

 

Pandemi ile mücadelenin virüsün zamanla metamorfoz ise uğrayıp gücünü kaybedeceği inancıyla ve oluşacak can kayıplarından sonra (bilinen tabirle ne şehittir ne gazi) kalan sağlar bizimdir bakış açısıyla pandemi savaşının devam ettiği, bu savaşın dünyaya maliyetinin ise yaklaşık 2 trilyon USD olacağını hesapladılar.

 

Amerika sınırlarını kapatıp tüm uçuşlarını durdurdu ülke içinde birçok işyeri, lokanta, kafe vb. toplu yaşam alanları kapandı. Bunu Avrupa kıtası da eş zamanlı olarak uyguladı. Daha sonra öncelikle 65 yaş ve üstündeki insanların tehlikede oldukları belirtilerek, sokağa çıkmamaları istendi. 

 

Çin’in İtalya’ya doktor ve ilaç gönderdiğini basından takip ettik. İnternet gazeteleri ve haberleri ortaya çıktığında, uydurma senaryolar kafa karıştırıcı haberlere itibar etmeyip, güvenilir kaynakların haberlerini takip ederek, Evde Kal!  Mesafeye Uy! Elini yıka! talimatlarına uyduk.

 

Aniden Amerikan başkanı Trump’ ın bu virüsün Çin’de insan eliyle geliştirildiği, dolayısıyla işin içinde bilgi ve tecrübe paylaşmayan Çin’in parmağı olduğu, bu nedenle Amerika’nın Çin’i dava edeceği Xio Ping’e bizzat Trump tarafından bildirildi! Bu çıkışa Çin’in cevabı çok sert oldu, sonrasında ortalığa “sessizlik” hâkim oldu ve her ülke kendi yoluna bakar oldu.

 

Hatırlatmakta yarar var, her zaman konuşan Putin’den herhangi bir açıklama gelmedi. Bu dönemden sonra da Rusya’ya giriş çıkışlara müsaade edilmemeye başlandı.

 

Avrupa’ya gelince, başta Almanya’da Merkel ciddi tedbirleri ve doktorların güvencesi içinde Avrupa Birliği dahilindeki tüm uçuşları durdurup, tüm hava yollarını kızağa çekerek Pandemiye karşı sıkı önlemlerini aldı.

 

Dünyanın geri kalanında Afrika kıtası ile Asya ülkeleri Hindistan, Endonezya, Filipinler, Arap yarımadası, İran, Suriye, Irak mümasil ülkeler nedense dünyanın ilgi alanı dışında kaldı ve küçük pandemi haberleriyle idare ediyorlar. Belki de bu ülkelerin çoğunda yüksek sayıda pandemi vakası yok.

 

Amerika salgının başında Kanada ile kapıştı ve sınırlarını kapattı. Aynı şekilde Meksika, Brezilya ve Güney Amerika ülkeleri ile giriş çıkışları kapattı. Bu şu demek “yaz geliyor, siz gitmeyin kimsede bize gelmesin.”

 

Tam bu sırada son iki hafta sonunda Amerikan borsasında, 6 Haziran 2020 tarihinde özellikle hava yolları ve Cruise gemi işletmeleri ile alış-veriş merkezleri yatırımcıları hisseleri borsacıların tabiriyle “tarihinin aralıksız en uzun soluklu çıkışını yaptı.”

 

Üretim ve buna paralel tüketimin düştüğü bu süreçte Ulusal Acil Durum halindeyken ve borsaların inişe geçtiği, petrol fiyatlarında üreticiler arasında itişmenin devam ettiği süreçte Evde Kal sloganı bitip, göklerden bir ziyamı geldi de borsalarda artan hisseler ortaya çıktı. Örneğin; Cruise Line operatörlerinden Norwegian Cruise Line 14 Carnival hisseleri 20,3 kazandırdılar. Ne olacak ki borsalarda bu artışlar oldu? Demek ki birileri mevcut durumda değişikliğe gidecek ve insanları harekete geçirecek kararlar alarak piyasaları canlandıracak. 

 

Peki pandemi geçti mi? yani kâbus bitti mi? İşte bu noktada Avrupa neden sessiz? Türk ekonomisinin belkemiği turizmin bu durumda ne olacağı belirlenirken, Avrupa ile bağlantılı THY ve diğer havayolları uçaklarının seferlerine haziran ayında başlayacağı, turizm sektörünün de bu sezonda canlanmaya başlaması ümit edilmiştir. 

 

Ancak, geçen hafta THY Avrupa bağlantılı Türkiye ve diğer uçuş noktaları için bilet değişikliği duyurusunda bulundu. Sebep olarak da bazı ülkelerin uluslararası seyahat kısıtlamalarında oluşan anlık değişiklikler, pandemi öncesi planlanan seferlerin gerçekleştirilememesi nedeniyle yeni planlamalar yapılana kadar yolcu biletlerinde değişikliğe gerek duymuştur. 

 

Avrupa ile pandemi sonuçlanmadan havayolu irtibatı ister THY ister başta Lufthansa havayolları ile düşünüldüğü gibi yürütülecek durumda değildir. İtalya, İspanya ve İngiltere’de ise pandemi etkileri devam etmektedir. İran ise ikinci bir atak başladığını duyurdu.
İnsanların pandemi süreci ve korunma tedbirleri göz önüne alındığında 2021 yılının da pandemi yılı olarak geçebileceğini düşündürmektedir.

 

Dünya basınında ve denizcilik camiasında pandemi öncesi devam eden gelişmeler, Doğu- Batı eksenli deniz ticaret hatlarında sorunlarla devam ettirilebilmektedir. Ucuz işgücü ile üretim yapan ülkelerin başında Çin, Hindistan, Endonezya ve Vietnam gelmektedir. Batılı yatırımcıların oluşturduğu dünya şiketlerinin üretim yerleri olan bu ülkelerden kolay kopmaları mümkün olmamakla birlikte bu şirketler benzer oluşacak durumları da dikkate alarak, yeni tedarik bölgelerini de ilk alternatifleri içine alacaklardır.

 

Pandeminin devamı halinde; Çin’in en büyük üretim bölgesi Wuhan devreden çıktığında ambarlarda, yolda ve stoktaki mallar üç aylık bir süreyi kapsayabilmekteydi. Ancak üretimden başlamak üzere kara nakliyeleri, liman depolama yükleme-boşaltma, gemi nakliyesi, varış yerlerinde tahliye, iç nakliye ve ambarlamanın çalışmaması nedenleriyle ve insan teminindeki güçlükler sonucu aksamaya başlayıp, süreler uzayınca problemleri tanımlayıp, bunlara karşı tedbirler araştırılmaya başlandı.

 

Limanlardaki aksamaların limanları Full digitalize ederek, nasıl uzaktan Bill of landing dahil el değmeden yönetebiliriz sorusuna cevap aranmaktadır. Örnek uzaktan kumanda ile işletilen Avrupa limanları ve gelişen bilgisayar yazılımları ile işletme programları.

 

Gemileri ve römorkörleri uzaktan yönetmek, insansız taşımacılık gerek liman içi gerekse dışına şoförsüz uzaktan kumandalı nakliyat, üretimin full robotik fabrikalarda yapılması ve tam otomasyon. Bu konuda teknoloji zaten belli bir seviyenin üstüne çıkmış bulunmaktadır. 

 

Bir diğer önemli husus, her ne kadar Çin’deki üretim tesislerine global yatırımcıların ortaklığı olsa da buraların işletmesinden doğan teknolojik gelişme Çin’e ayrıca hightech bilgi ve tecrübe de kazandırmıştır.

 

Zira, ucuz üretip pahalı satma mantalitesi sonunda, insanları çok heveslendirdiği için teknik bilgi birikimlerinin gizliliği de kalmamış olup, ortaya Huawei çıkıncaya kadar önemsemedikleri bu konularda Çin’in uzay teknolojileri dahil geldiği seviyenin ticari etkilerini görünce ancak uyandılar fakat iş işten geçti!

 

Tüm stratejik ürünlerin gelişimi ve üretimi dışında her türlü ilaç hammaddeleri ve tıbbi aletler gibi hayati ihtiyaçların temini de Çin’den sağlanmaktadır. Yaşlı nüfusun yoğun olduğu Avrupa’da bu sarf malzemesi gibi görünen ucuz ürünleri hatta lüks marka ürünlerin taklitlerinin Çin veya ucuz iş gücü olan ülkelerden temin edilmesi başta iyi hatta çok iyi gitti. Çin ürünleri kalitesi yüksek ama hala diğerlerine göreceli ucuz olduğu için binlerce kilometreden taşınmasına rağmen alıcısı olan bu kitleye yerli üretimlerle rekabet imkânı tanımamaktadır.

 

Bunu bilen Çin deniz yolu nakliyelerini ve dolayısıyla ürün maliyetini de düşürmek üzere çok iyi bir planlamayla ‘ONE ROAD ONE BELT’ projesi ile Kadim ipek yolunu yıllar önce gündeme getirdi doğu batı eksenli bir demir yolu projesi bağlantısı ile mevcut hatları kullanarak başlatılan taşımacılık Avrupa’nın uç noktalarına kadar ulaşım sağlayarak, taşıma süresini 15 güne düşürüp çok önemli bir alternatif taşıma imkânı sağlamaktadır. 

 

Bu yolu Gürcistan’da Anaklia ve Potlden deniz taşımacılığına bağlayıp, Akdenize inebilmekte hatta Türk demir yollarıyla İskenderun ve Mersin limanlarını da bu network’e bağlayabilmektedir. Bu planlamalar uzun soluklu gibi gözükse de Çin’in yukarıda belirttiğimiz kendisine tanınan görev sınırını Hightech ürünlerle aşması sonucu fazla zaman almadan planlamanın yapılıp icraata konmasına nedendir.

 

Sonuç olarak önemli bir diğer konu da Amerikan seçimleri, petrol fiyatları, üretmeden satmadan ümitlere dayalı borsa, işsizlik Amerika’da pandemi sonrası 30 milyonu aşan işsiz ve hükümetin işi olmayan herkese, şahıs başına 1230 USD /ay ödemesi.

 

George Floyd’un polisce ölümüne neden olunması sonucu Native American, Asian Amerikalılar ve Hispanik Amerikalıların, Afro Amerikanların 24 şehirde yarattığı protesto ve terör pandemiye rağmen başkanı ve seçimleri sarsarken, artık herkesin çok sıkıldığının da işaretidir.

 

Artık dünyanın jandarmaları her yerde güç gösterisi yapım serbestiyeti bulamayacakladır. Pandemi ile ortaya çıkan bu manzara elbet Jandarmalarında bir gün tarihte Tiranlar olarak geçen zengin yöneticilere benzerlik çağrışımına sebebiyet verecektir. Herkesin iyi veya kötü pandemi felaketine karşı süre ve gelişmeleri net olarak bilmeye hakkı var. Doğru ve açıklayıcı bilgi alamazsak biz de düşünmek zorunda kalırız. 

 
Etiketler: Pandeminin, Getirdiği, Düşünceler,
Yorumlar
Haber Yazılımı