Yazı Detayı
16 Nisan 2020 - Perşembe 15:43 Bu yazı 1812 kez okundu
 
Biz de eksik kalmayalım: Denizcilik, Piyasalar ve Covid-19
Engin KOÇAK
İstanbul Denizcilik Stratejileri ve Araştırma Enstitüsü A.Ş Araştırma Başkanı
 
 

 

Covid-19, nam-ı diğer Koronavirüs, kıtalararası denizciliği, işi bilenlerin tahmin ettiği üzere sert etkiledi. Çin’de kimse çalış (a)mayınca, koskoca imalat ve ihracat makinesi pek ağır yola doğru yavaşladı hatta durdu.

 

Biz hiçbir şeyi rakamsız söylemediğimiz için durdu derken ne demek istediğimizi rakamla açıklayalım… Çin’deki imalat satın alma yöneticileri endeksi (Purchasing Managers’ Index- PMI), 2005’te açıklanmaya başladığından beri ilk kez 35 puana düştü.

 

Bu endekste 50 puan “sıfır değişim” anlamına gelir. Yani bu ay PMI 50 açıklansaydı, “Çin’de imalat büyümesi sıfır oldu” diyebilecektik. Ama 15 puan düşüş kaydetti, yani daraldı. Bu da görülen en sert daralma.

 

Hong Kong limanı konteyner elleçleme istatistikleri yılın ilk ayında yüzde 20, Shanghai limanı istatistikleri de benzer rakamlara işaret ediyor. Alphaliner’a göre bu iş Çin’e ilk çeyrekte 6 milyon TEU’ya mal olabilir.

 

Bütün bu ticari ve sanayi faaliyet durgunluğu, tabii ki bu ülkenin yüklerini taşıyan denizcilere yansımıştır ve toparlanma boyunca da yansıyacaktır. Netice itibariyle büyük tonaj navlunlarında daralma sonrası hafif toparlanma görülmekte.

 

Fakat…

 

Bu makale yazılırken Avrupa’da Koronavirüs salgını kontrolden çıktığı için genel olarak ticaretin nasıl etkileneceği de ortaya çıkmaya başladı. Durum büyük ihtimalle Avrupa sert bir talep durgunluğunu beraberinde getirecek. Çin’e benzer şekilde bileşik PMI 51 puanın biraz üzerinden 30 puana kadar geriledi. Çok sert bir fren…

 

Çin’in çifte sorunu

 

Çin’de şirketler önce arz sorunu yaşarken şimdi de talep sorunuyla karşı karşıya kalmaya başladı. Zaten her şey dünyanın geri kalanında aynı bile kalsa, Çin’in toparlanması ve yukarıda bahsedilen 6 milyon TEU’yu geri kazanması yılın geri kalanına yayılabilirdi. Şimdi Çin’in toparlanmaya başlaması için dünyanın geri kalanının virüsü yenmesi beklenmek zorunda.

 

Karadeniz ve Akdeniz’de ticaretin durmaya yaklaştığı zaten ISTFIX verilerinden belli. ISTFIX Bileşik Endeksi 430 puan civarında ve tarihi diplerde seyrediyor.  

 

Fakat bu yazı yazılırken ortaya çıkan küresel petrol fiyatı krizi durumu yeni bir değişim ortaya çıkartabilir. “Değişim” diyoruz çünkü bu fiyat krizi aslında fiyatları aşağı arzı yukarı yönlü etkileyecek gibi durduğundan, özellikle tanker navlunlarında seyir birden yukarı yönelebilir.

 

Fakat petrolün sert düşmesi, genelde petrol ve enerji ihraç eden nispeten zengin ülkelerin talebini olumsuz etkileyeceğinden, büyük tonaj kazançları yukarı giderken, bu tip enerji ihracatçılarının bol miktarda bulunduğu Akdeniz, Batı Afrika ve Orta Doğu’da navlunlar tam tersi seyir izleyebilir.

 

Toparlanma olur mu?

 

Her halükârda tünelin ucundaki ışık yazın ortaya çıkabilir. Koronavirüs’ün etkisi bir şekilde aşıldıktan sonra Çin bize göre çok hızlı bir şekilde toparlanma sürecine girecektir. Bu da navlunları hızla destekler. Düşük petrol fiyatları sayesinde ilk etapta armatörlerin cepleri hızla kısa vadeli çalışma sermayesiyle dolacaktır.

 

Koster gelirlerinde iki aşamalı bir iyileşme söz konusu olabilir. İlk aşamada yavaşlayan liman hizmetleri ve aktarılamayan malların hücumuyla bir iyileşme olacaktır. Halihazırdaki gündelik gelir iyileşmesi sert düşen petrolden ve uzayan liman işlemlerinden kaynaklanmakta.

 

2008 krizinde de piyasa durmuştu ve 2009 yılı navlunlarında ciddi toparlanma olmuştu. Biz haziran ayından sonra navlunlarda ciddi bir yukarı hareket bekliyoruz ve yılın geri kalanında kayıpların telafi edileceğini düşünüyoruz. Ancak bu yukarı hareket uzun soluklu bir yükselişin işareti olmayabilir.

 

Federal Rezerv ve diğer merkez bankaları ellerindeki son kurşunları sıkıyorlar. Eğer işe yararsa hedefledikleri enflasyon oluşturabilirlerse, 2022’den sonra armatörler son 10 yılda görmedikleri kadar güzel günler görecekler (2000-2002’yi hatırlarsak…). Bu navlun seviyelerini görmek için enflasyon ile ilgili ciddi endişelerin olması lazım. Birilerinin kaybı birilerinin kazancı olacaktır.

 

Bunlardan sonra piyasa normalleşecek, sonra da temelden iyileşmeye/toparlanmaya başlayacaktır.

 

Lojistik faaliyetleri temkinli olsa da sürmekte olduğundan bizim düşüncemiz, ilk ve en hızlı normal hızına kavuşacak hizmetlerin lojistik hizmetler olacağını düşünüyoruz. Bu da denizciliği bir adım öne geçirecek.

 

 
Etiketler: Biz, de, eksik, kalmayalım:, Denizcilik,, Piyasalar, ve, Covid-19,
Yorumlar
Haber Yazılımı