Yazı Detayı
04 Ocak 2021 - Pazartesi 09:51 Bu yazı 772 kez okundu
 
2021 Beklentileri Hakkında Görüşler
Engin KOÇAK
İstanbul Denizcilik Stratejileri ve Araştırma Enstitüsü A.Ş Araştırma Başkanı
 
 

Yazarlar: Engin KOÇAK - İsa TEMEL

 

Evvela Ideal Gemi Brokerliği ve ISTFIX olarak tüm Deniz Endüstri okurlarının 2021 yılını kutlar, 2019’un sonundan itibaren ve 2020’nin tamamında yaşananların bir daha yaşanmaması temennisiyle ve şu birkaç haftada da başka kaza bela görmeden bu yılı kapatmayı temenni ederiz. 


Yılın son ayına girdik. Doğal olarak 2021 beklentilerini soranlar çoğaldı. Biz de soruyoruz ve olasılıkları değerlendirmeye çalışıyoruz, fakat Amerikan seçimlerinin etkisi tam olarak görülmedi.


6 ay önce normalleşme kelimesinin bu senenin hiçbir mecrasında kullanılamayacağını söylemiştik. İşler iyiyken de durum aynı. Yine “normal” bir yükselişten değil ani ve sert çıkışlardan bahsediyoruz.


Koronavirüs’ün ikinci dalgası olur mu olmaz mı derken, ikinci dalganın içinde olduğumuzu anlamamız uzun sürmedi. Hal böyle olunca 3. çeyrekte bütün Karadeniz ve Akdeniz havzasındaki iyileşme 4. çeyreğin sonunda tekrar daralmaya döner mi endişesi söz konusu olmaya başladı.


Uzmanlık alanımız olduğu için koster piyasalarından başlarsak, piyasalarda sirküle edilen navlunlar her ne kadar çok büyük gündelik getirilere işaret etmese de konuştuğumuz çoğu armatör yüklerin pek de piyasaya çıkmadan bağlandığını ve kiracıların açık pozisyonları yakın takip ederek nokta atışları yaptığını söylüyor.


Bu durum iki şeyi beraberinde getiriyor. İlki kiracı brokerleri yükü piyasaya çıkıp kendi kendilerine başka brokerlerle rekabet oluşturmak istemedikleri için armatörün işine gelecek ve hemen bağlayabilecekleri seviyeleri armatöre teklif ediyorlar. İkincisi olarak da armatörler de bundan faydalanıp biraz üstünü arayabiliyor ya da teklif iyi olduğu için hemen bağlıyor ve vakit kaybetmiyor. Yükün piyasaya çıkması kimsenin işine gelmiyor.


Bu aralar havaların da bozması limanlarda operasyonları yavaşlattığından navlunlarda artışla söz konusu. Ama bu her yıl tekrar ettiğinden “reel” artış yukarıdaki sebeplerle olmakta.

 

Halihazırda ISTFIX seviyesi 2019’un son çeyreğinden bile daha iyi bir noktada. 2019’un son çeyreğinde de aslında getiriler iyi olabilirdi ama VLSFO’ya geçişteki şok, gündelik getirileri ciddi şekilde aşağı çekti. Şimdi neredeyse yarı yarıya düşük yakıt fiyatlarıyla karşı karşıyayız.


Bundan sonrası içinde bizim de olduğumuz analistler ve brokerler, görüşmelerimizde ilginç şeyler söylüyor. Örneğin Eylül ayına kadar kötümser söylemleri olan ve genelde acı da olsa gerçekçi olmaktan vazgeçmeyen bir broker bile bu iyi trendin Noel’de bir ara vermek kaydıyla, mayıs ayına kadar sürebileceğini iddia ediyor. Dayandığı husus ise basit: bölgedeki tüccarlar sipariş defterlerinin dolu olduğunu söylüyor. Geçen senenin şok koronavirüs darbesinden sonra geciken siparişler gecikmeli olarak geliyor. 


Genelde iyimser olan ve sektörün eskilerinden bir broker ise “Kiracılar Noel’den sonra Allah yardımcınız olsun diyor” diyerek Noel’den sonra ani duruş ve koronavirüs etkisiyle daralma bekleyenlerden. Ama o da 2021’in ikinci yarısının çok daha iyi rakamlar getireceğini söyleyenlerden.


Bir de bunun üstüne, ikinci dalga korkusu üreticileri “Fabrikam işletmem hammaddesiz kalmasın ben bir şekilde önlemlerimi alıp üretirim zaten” düşüncesine itiyor. Gerçekten Avrupa’da ve tabii ki ülkemizde ilk koronavirüs şoku atlatıldıktan sonra hem üretimin hem de buna en büyük desteği veren deniz lojistiğinin önemi hızlıca anlaşıldığı için, bir eylem planı da yerinde olduğundan sektörlerin daha hazırlıklı olduğunu görebiliyoruz. 


Bu da bize gecikmiş talebin sürebileceğine dair makul bir gerekçe veriyor.


Bir diğer gerekçe, Amerikan seçimleri…


Birlikte hatırlayalım, Trump gelince el attığı ilk konulardan biri Amerika’nın çelik ithalatıydı. Trump aralarında ülkemizin de dahil olduğu ülkelerin ihracatına vergi koyunca Avrupa Birliği gibi ülkeler de “Amerika’ya gidemeyen çelik benim bölgeme akın etmesin” mantığıyla korumacı önlemler aldı. 


Bu arada bir parantez açalım: Hala Avrupa ile anti-damping kavgası ediyoruz. 2021 bu konuda da Türkiye çelik sektörü ve dolayısıyla Karadeniz-Akdeniz çelik yük hareketleri için önemli bir yıl olacak.


Avrupa’nın önlemleri dolayısıyla Karadeniz çelik çıkışları son birkaç senedir iyice düştü. 2010-2015 döneminde çelik Karadeniz çıkışlarının üçte biriydi. Şimdi hububatın bariz üstünlüğü var.

 

Peki, Trump gitti Biden geldi. Muhtemelen bu önlemlerin çoğu “normalleşecek”. Bu durum 2021-2022’de çelik ticaretine de normalleşme olarak dönebilir. İlk işaretleri de 2021 ilk yarısında görülmeye başlanabilir diye temenni ediyoruz.


Bu arada çelik fiyatlarını takip edenler son dönemdeki sert artışa dikkat ediyorlardır. Bu durum çelik analistlerine göre talepten değil, lojistik sıkıntılardan ve üretimin bu sebeple yavaşlamasından kaynaklanıyor. Yani, 2021’de koronavirüs konusunda veya küresel ekonomik ortamda, ya da başka her ne sebeple olursa olsun bir normalleşme görülürse, bu da çelik akışlarında artışları getirebilir, diye düşünüyoruz.


Son olarak genel tüketimin yükseldiğini ve yüksek seyrettiğini takip etmemiz gereken bir nokta da konteyner navlunları. Konteyner piyasasındaki faaliyet o kadar hızlı yükseldi ki genelde düşüş eğiliminde olan konteyner gemi fiyatlarında ciddi yükselişler görülmekte. Bu yükselişin 300-500 TEU’luk görece ufak gemilerden 2500 TEU’luk ortam menzillilere kadar tüm tonajlarda görülmesi önemli bir gösterge.

 


Konteyner gemilerinin hızla bağlanması sebebiyle acil talep için normalde koster ticaretine de giren MPP tipi gemilerin bağlandığı gelen haberler arasında. Bu durum da koster navlunlarına kısa vadede olumlu yansımaya devam edebilir.


Bunlar koster için düşünceler.


Büyük tonajda kısa vadede değil ama orta ve uzun vadede iyimseriz. 


Türk armatörünü ilgilendirdiği kadarıyla, handysize gündelik getirileri geçen sene bu dönemde 7.000-8.000 dolar/gün iken halihazırda 11.000 dolar/gün seviyesini görmüş durumda. Handysize tonajı genel olarak 2020’nin tamamında geçen seneki performansını takip etti. Koronavirüs kaynaklı kapanmaların en yoğun olduğu dönemdeki düşüşü saymıyoruz. Supramax tonajı da bu kadar olmasa da geçen senenin üzerinde, fakat bu tonaj şu aya kadar geçen seneden gözle görülür biçimde düşük ortalamalar kaydetmekteydi.


Her iki iyileşmenin birinci sebebi de Güney Amerika ve Atlantik faaliyetleri, burada Arjantin’in desteği yadsınamaz. Pasifik’te ise Çin’in minor bulk talebi öne çıkıyor.


Bu tonajlar için kısa vadede düşüş öngörüyoruz. Bunun çoğu mevsimsel ve koronavirüs etkilerle olacak. Öte yandan ortada vadede Çin’in koronavirüs’ü alt etmiş olması, bölgede dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşmasının imzalanmış olması ve dünyanın geri kalanının da koronovirüs’ü en azından kontrol altına alabilecek olması “umudu” sayesinde büyük tonajın 2021 ortası itibariyle iyi günler görmeye başlayacağını düşünüyoruz. Mevsimsel olarak yaz önceki rallisi ve sonra da son çeyrek rallilerinin kuvvetli olması muhtemel.


4 sene önceki Amerikan seçimleri sonrası ilk yıl (2016 sonu ve 2017) ne oldu hatırlarsak, 2021’in ne şekilde ilerleyebileceğini de görebiliriz. Trump’ın gelişi gibi gidişi de büyük belirsizlikler yarattı. Bundan sonraki belirsizlik ve 2022’ye damgasını vuracak konu başlıkları, yeni jeopolitik zemin ve Trump sonrası Çin-ABD ilişkileri çerçevesinde gelişecek. 

 
Etiketler: 2021, Beklentileri, Hakkında, Görüşler,
Yorumlar
Haber Yazılımı