Reuters’ın haberine göre, ham petrol taşımacılığında kullanılan çok büyük ham petrol tankerlerinin (VLCC) navlun oranları, Orta Doğu’daki gelişmelerin ardından bu hafta rekor seviyelerden geriledi. Düşüşte, yeni gemi saldırılarının ardından taşımacılık talebinin zayıflaması ve ABD yönetiminin bazı gölge filo tankerlerine yönelik yaptırımları kaldırmayı değerlendirmesi etkili oldu.
Baltic Exchange verilerine göre, Umman Körfezi’nden Çin’e petrol taşıyan VLCC’lerin navlun göstergesi, geçen hafta ulaştığı 841 Worldscale seviyesinden yaklaşık 776’ya düştü. Geçen haftaki seviye, İran savaşının başlamasının ardından yaşanan sert yükselişle birlikte, yılın başında söz konusu göstergenin oluşturulmasından bu yana kaydedilen en yüksek değer olmuştu.
Taşımacılık talebindeki düşüş etkili oldu
Kpler analisti Matthew Wright, Umman Körfezi’ndeki VLCC navlunlarının, son saldırıların ardından bu güzergâhtaki talebin azalması nedeniyle gerilediğini belirtti. Wright’a göre, Orta Doğu Körfezi’nde navlunların yüksek seyretmesi ve buna bağlı olarak ihracat hacimlerinin düşmesi de söz konusu rotadaki talebi zayıflattı.
Navlun piyasasını etkileyen bir diğer unsur ise ABD’nin yaptırım politikalarına ilişkin değerlendirmeleri oldu. Sparta Commodities analisti Michael Ryan, Trump yönetiminin bazı gölge filo tankerlerine uygulanan yaptırımların olası biçimde kaldırılmasına yönelik açıklamalarının fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğunu söyledi.
Ryan, yaptırımların gevşetilmesinin petrol taşıyabilecek gemi sayısını artırabileceğine dikkat çekti. Tanker arzındaki olası genişlemenin, navlun piyasasındaki dengeleri değiştirebileceği değerlendiriliyor.
Navlunlar hâlâ yüksek seviyelerde
Son gerilemeye rağmen süpertanker navlunları, tarihî zirvelerine yakın seviyelerde bulunuyor. ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın deniz taşımacılığı üzerindeki etkileri, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki petrol sevkiyatlarını ve tanker operasyonlarını değiştirdi.
Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşımacılığında gemiden gemiye transferlerin daha fazla kullanılması, tanker ihtiyacını artıran unsurlardan biri olarak öne çıktı. Bu tür operasyonlar, petrolün bir gemiden diğerine aktarılmasını sağlayarak taşımacılık süreçlerinin yeniden düzenlenmesine imkân tanıyor.
Bununla birlikte, yüksek navlun maliyetlerinin devam etmesi enerji fiyatları ve genel ekonomik görünüm açısından risk oluşturuyor. Taşımacılık maliyetlerindeki artışın sürmesi, enflasyonist baskıları güçlendirebilir ve işletmelerin yanı sıra tüketicilerin de maliyetlerini yükseltebilir.
Düşüş diğer rotalara da yayıldı
Navlunlardaki gerileme yalnızca Orta Doğu çıkışlı taşımacılıkla sınırlı kalmadı. Reuters’ın aktardığına göre, Batı Afrika’dan Asya’ya petrol taşıyan tankerlerin de aralarında bulunduğu diğer güzergâhlarda bu hafta rekor seviyelerden geri çekilme yaşandı.
Piyasadaki son hareketler, jeopolitik risklerin tanker navlunlarını hızla yukarı taşıyabildiğini, ancak taşımacılık talebindeki değişimlerin ve olası yaptırım düzenlemelerinin bu yükselişi tersine çevirebildiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde tanker arzı, petrol ihracat hacimleri ve Orta Doğu’daki güvenlik koşulları, navlunların yönünü belirleyen başlıca faktörler olmaya devam edecek.