Basra Körfezi’nden Doğu Asya’ya petrol taşıma ücretleri savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 540 artarken, bazı tanker seferleri için 82 milyon dolara ulaşan teklifler veriliyor.
Küresel petrol taşımacılığında artan navlun ücretleri, tankerlerin Orta Doğu’ya yönelmesini hızlandırırken dünya genelindeki gemi arzı üzerindeki baskıyı da artırıyor. Bloomberg’in 8 Ekim tarihli haberine göre, Hürmüz Boğazı’ndan petrol taşımacılığında yükselen kazanç fırsatları, çok büyük ham petrol tankerlerini (VLCC) Basra Körfezi’ne çekiyor. Bu hareketlilik, diğer bölgelerdeki tanker arzını daraltarak navlun fiyatlarını yukarı taşıyor.
Basra Körfezi’nden uluslararası pazarlara yönelik ham petrol akışı, gemilere yönelik saldırıların devam etmesine rağmen son haftalarda savaş öncesi seviyelere yaklaştı. Ancak bölgedeki güvenlik riskleri, taşımacılık maliyetlerini olağanüstü seviyelere çıkardı. Körfez’den Doğu Asya’ya ham petrol taşımanın maliyeti, çatışma öncesine göre altı katı aşan oranda arttı.
Dünyadaki süper tankerlerin yüzde 40’ından fazlası bölgede
Denizcilik veri sağlayıcısı Signal Ocean’ın verilerine göre, dünya genelindeki yaklaşık 850 çok büyük ham petrol tankerinin yüzde 40’ından fazlası Basra Körfezi’nde veya bölgeye birkaç günlük seyir mesafesinde bulunuyor.
Bölgedeki yoğunluğu artıran unsurlardan biri de petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçiş riskini azaltmak amacıyla farklı noktalarda gemiden gemiye aktarılması. Umman Körfezi ve Hindistan’ın batı kıyıları gibi bölgelerde gerçekleştirilen bu aktarmalar, tankerlerin kullanım verimliliğini düşürerek gemi arzı üzerindeki baskıyı artırıyor.
Signal Ocean yük taşımacılığı analisti Georgios Sakellariou, son ayların ham petrol tankerleri açısından rekor düzeyde kazanç sağlanan dönemler olduğunu belirtti. Sakellariou, Hürmüz Boğazı dışında gerçekleştirilen gemiden gemiye petrol aktarımlarının verimsizliğinin, hem bölgedeki hem de dünyanın diğer kesimlerindeki tanker arzını ciddi biçimde zorladığını ifade etti.
Atlantik’teki boş tanker sayısı yarıya düştü
Signal Ocean verileri, Atlantik Okyanusu’ndaki limanlara doğru ilerleyen boş VLCC sayısının bir ay öncesine göre yarıya indiğini ortaya koyuyor. Süper tankerlerin Orta Doğu’ya yönelmesi, petrol taşımacılığında kullanılan gemilerin dağılımını da değiştiriyor.
Büyük tankerlerin azalmasıyla birlikte daha küçük kapasiteli Suezmax ve Aframax tipi gemilere talep artıyor. Bu gemiler, büyük tankerlerin sağladığı ölçek ekonomilerinden aynı ölçüde yararlanamadığı için taşıma maliyetleri de yükseliyor.
Öte yandan, özellikle Amerika kıtasındaki ham petrol üreticilerinin yüksek üretim seviyelerini koruması, Orta Doğu dışındaki rotalarda da tanker talebini canlı tutuyor. Böylece küresel petrol taşımacılığındaki maliyet baskısı, yalnızca Basra Körfezi ile sınırlı kalmıyor.
Bir tanker seferi için 82 milyon dolarlık teklif
Navlun piyasasındaki yükselişin boyutu, ABD Körfezi’nden Japonya’ya yapılması planlanan bir VLCC seferi için verilen teklifte de görüldü. Habere göre, bu hafta söz konusu rota için 82 milyon dolara, yani varil başına 40 doların üzerinde bir maliyete karşılık gelen potansiyel bir taşıma teklifi sunuldu. Bu tutar, aynı rota için yalnızca üç hafta önceki seviyenin yüzde 50’den fazla üzerinde bulunuyor.
Basra Körfezi’nden Doğu Asya’ya yaklaşık üç hafta süren seferlerde süper tanker navlun oranları da rekor seviyelere ulaştı. Çarşamba günü günlük yaklaşık 1,4 milyon dolara çıkan oranlar, savaş öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 540 artışa işaret etti. Aynı dönemde Brent petrol fiyatındaki artışın yaklaşık yüzde 40 düzeyinde kalması, taşımacılık maliyetlerindeki yükselişin petrol fiyatlarındaki artışı belirgin biçimde aştığını gösterdi.
Süper tankerlerdeki arz sıkışıklığı, daha küçük tanker sınıflarına olan talebi de artırıyor. Kasım ayında ABD petrolünü Asya’ya taşımak üzere yapılan anlaşmaların çoğunda Suezmax ve Aframax tipi gemilerin yer alması, maliyet artışının farklı rotalara yayıldığına işaret ediyor.
Gemi acentesi Fearnleys de pazartesi günü yayımladığı değerlendirmede, Suezmax ve Aframax piyasalarında da yavaşlama belirtisi görülmediğini belirterek küresel tanker piyasasında alternatif kapasite bulmanın giderek zorlaştığına dikkat çekti.
Böylece Orta Doğu’daki güvenlik riskleri, tankerlerin bölgesel dağılımındaki değişim ve güçlü petrol üretimi bir araya gelerek küresel deniz taşımacılığında maliyetleri artırıyor. Navlun fiyatlarındaki yükselişin, petrol ticaretinin toplam maliyeti ve enerji tedarik zincirleri üzerindeki etkisi yakından izleniyor.
Kaynak: Bloomberg