Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı şirketlerinden Maersk, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan güvenlik krizinin deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerinin artmasıyla birlikte boğazdan geçen yükler için konteyner başına 1.000 dolar tutarında yeni bir ek ücret uygulamaya başladı. Şirket, söz konusu uygulamanın mevcut acil durum navlun ek ücretlerine ilave olarak devreye alındığını duyurdu.
Maersk'in 23 Temmuz tarihli Orta Doğu Operasyon Güncellemesi'nde yer alan düzenlemeye göre, ek ücret Hürmüz Boğazı'ndan geçen yükleri kapsayacak. Şirketin halihazırda boğaz üzerinden doğrudan çalışan bir servisi bulunmamasına rağmen, bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle bu adımı attığı belirtildi.
Hürmüz'de gemi trafiği sert şekilde azaldı
Son günlerde İran'ın ticari gemilere yönelik saldırıları ve ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısında önemli düşüş yaşanıyor. Küresel enerji taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazdaki belirsizlik, konteyner taşımacılığı yapan şirketlerin operasyonlarını yeniden şekillendirmesine neden oluyor.
Maersk, bölgedeki riskleri azaltmak amacıyla Kızıldeniz limanları ile Körfez ülkeleri arasında kara köprüsü (landbridge) çözümlerini devreye almıştı. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Irak'ı kapsayan bu lojistik ağı sayesinde yüklerin Süveyş Kanalı ve Babülmendep üzerinden küresel pazarlara ulaştırılması hedefleniyor.
Ancak şirketin alternatif olarak geliştirdiği bu güzergâh da yeni güvenlik riskleriyle karşı karşıya bulunuyor. Yemen'deki Husilerin 19 Temmuz'da Suudi Arabistan limanlarına yönelik abluka tehdidinde bulunması ve Suudi bağlantılı gemilerin Babülmendep Boğazı'ndan geçişini engelleyeceklerini açıklaması, bölgedeki lojistik planlamaları yeniden belirsiz hale getirdi.
Kızıldeniz'deki normalleşme kısa sürdü
Maersk, 2023 yılı sonunda Yemen açıklarında artan Husi saldırıları nedeniyle diğer büyük konteyner hatlarıyla birlikte gemilerini Ümit Burnu rotasına yönlendirmişti. Şirket, güvenlik koşullarındaki kısmi iyileşmenin ardından kısa süre önce bazı servislerini yeniden Kızıldeniz'e döndürme kararı almıştı.
Öte yandan şirket, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat sonrasında oluşan kısa süreli sakinlik döneminde kapsamlı güvenlik değerlendirmeleri yaparak bazı gemilerini Basra Körfezi dışına çıkardı. Haziran ayı sonunda Maersk Baltimore ve zaman esaslı kiralık bir gemi Körfez'den ayrılırken, Mayıs ayında ise bir Maersk gemisinin ABD askeri refakatinde bölgeden güvenli şekilde çıkarıldığı açıklanmıştı.
Karadeniz'de de operasyonlar etkilendi
Maersk'in karşı karşıya olduğu operasyonel zorluklar yalnızca Orta Doğu ile sınırlı kalmıyor. Şirket, Rusya'nın Ukrayna'nın deniz ihracat altyapısına yönelik saldırılarının yoğunlaşması nedeniyle Ukrayna'nın Odesa bölgesindeki Çornomorsk Balıkçı Limanı üzerinden sunduğu feeder hizmetlerini de geçici olarak durdurdu.
Şirketten yapılan açıklamada, mevcut güvenlik koşulları nedeniyle bölgedeki feeder operatörünün hizmet vermeyi sürdüremediği belirtilirken, VSL Medkon Mira gemisiyle taşınan yüklerin Romanya'nın Köstence Limanı'na yönlendirildiği bildirildi.
Son haftalarda Rusya'nın Çornomorsk ve çevresindeki limanlara yönelik insansız hava aracı saldırılarını artırması, Karadeniz'de ticari deniz taşımacılığı üzerindeki baskıyı daha da artırırken, Maersk'in aldığı kararlar küresel deniz lojistiğinde jeopolitik risklerin operasyonel planlamalar üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koydu.