Alphaliner tarafından yayımlanan yeni bir rapor, sektörde kapasiteyi koruma eğiliminin geri dönüşüm rakamlarını baskıladığını ortaya koyuyor.
Rapora göre, 2025’te konteyner gemilerinin hurdaya çıkarılması, özellikle Kızıldeniz-Süveyş hattındaki güvenlik sorunları nedeniyle uygulanan uzun rota sapmalarının yarattığı kapasite ihtiyacı sonucu rekor düşük seviyelerde kaldı. Alphaliner, bu yıl yalnızca 12 geminin geri dönüşüm için satıldığını ve toplam söküm kapasitesinin sadece 8.172 TEU ile sınırlı kaldığını belirtiyor. Üç geminin daha satıldığı ancak henüz sökülmediği ifade ediliyor.
Alphaliner analizinde, “Yüksek tonaj talebi ve yıl boyunca güçlü seyreden kiralama oranlarıyla desteklenen sağlıklı piyasa koşulları, gemi sahiplerinin yaşlı tonajlarını elden çıkarmak yerine mevcut kazançlı ortamdan yararlanmayı tercih etmelerini açıklıyor” değerlendirmesine yer verildi.
Karşılaştırmalı veriler, mevcut tabloyu daha da çarpıcı hale getiriyor. 2024 yılında geri dönüşüm için satılan konteyner gemilerinin toplam kapasitesi 95.607 TEU olurken, 2016’da bu rakam rekor düzeyde 655.000 TEU’ya ulaşmıştı. Bugün ise sektör, 7.500’ün üzerinde aktif gemi ve toplamda 34 milyon TEU’ya yaklaşan bir filo büyüklüğüne sahip.
Hurdaya ayrılan gemilerin büyük bölümünün filonun en yaşlı ve en küçük tonajlı gemileri olduğu dikkat çekiyor. Yaşları 20 ile 45 yıl arasında değişen bu gemilerin ortalama yaşı 30 olarak hesaplanırken, 12 gemiden 10’unun kapasitesi 1.000 TEU’nun altında kaldı. En büyük söküm adayı, 45 yaşındaki ve 2.400 TEU kapasiteli Horizon Enterprise (eski adıyla Austal Puritan) oldu.
Verimlilik ihtiyacı ve giderek sıkılaşan çevre düzenlemeleri nedeniyle eski gemilerin daha hızlı elden çıkarılacağı yönündeki beklentilere rağmen, geri dönüşüm oranlarının düşük seyri sürüyor. Sektör temsilcileri, bu durumun önümüzdeki yıllarda kapasite fazlası riskini artırabileceği görüşünde.
Nitekim sektörün önde gelen ticaret kuruluşlarından BIMCO, 2026–2027 dönemi için arz projeksiyonlarına 750.000 TEU’luk geri dönüşüm kapasitesi eklediğini duyurdu. BIMCO Baş Denizcilik Analisti Niels Rasmussen, son beş yılda geri dönüşümün yalnızca 272.000 TEU’ya ulaşması nedeniyle yaklaşık 1,8 milyon TEU’luk bir geri dönüşüm açığı oluştuğunu vurguladı. Rasmussen, “Geri dönüşüm tahminlerimizin altında kalınması, piyasadaki kapasite fazlalığını daha da artırabilir” uyarısında bulundu.
Aşırı arz endişelerini körükleyen bir diğer unsur ise yeni gemi siparişlerindeki hız kesmeyen artış. Süveyş Kanalı-Kızıldeniz koridorunun yeniden açılacağı beklentisi de, Afrika’nın güneyinden dolaşan uzun rotalar için kullanılan ilave kapasitenin serbest kalmasına yol açabilecek bir faktör olarak öne çıkıyor.
Linerlytica verilerine göre, 2025 yıl sonu itibarıyla konteyner gemisi sipariş defteri 1.267 gemiye ulaştı. Toplam sipariş kapasitesi 11,7 milyon TEU’nun biraz üzerinde hesaplanırken, bu rakam mevcut filonun yaklaşık %35’ine karşılık geliyor. 2025’te verilen yeni siparişlerin, bir önceki yıla kıyasla %36 arttığı; yıl boyunca toplam 671 konteyner gemisinin sipariş edildiği bildirildi.
2026’nın ilk ayında da sipariş temposu yavaşlamadı. Evergreen Marine, toplam maliyeti 1,5 milyar dolara kadar çıkabilecek 23 yeni gemi siparişi verdiğini açıkladı. Şirketin odağı, 3.100 ile 5.900 TEU arasında değişen besleme gemisi segmenti oldu. Evergreen, 2025 yılında ise 14 adet LNG çift yakıtlı 1.400 TEU’luk gemi ile 24.000 TEU kapasiteli 11 adet ultra büyük konteyner gemisi siparişi vermişti.