ABD ve İsrail’in İran'a yönelik ortak saldırıları sonrası uluslararası taşımacılıkta stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, lojistik ve tedarik zincirlerinde gecikmelere yol açarak navlun ve sigorta maliyetlerinde artışa neden oldu ve yeni bir maliyet dalgası yarattı.
Geçen hafta ABD ile İran arasındaki müzakerelerden net bir sonuç alınamamasıyla artan jeopolitik riskler, hafta sonu ABD ve İsrail'in İran'a yönelik geniş çaplı hava saldırısı başlatmasıyla somutlaştı.
İran'ın söz konusu saldırıların ardından yakın ülkelerdeki ABD üsleri ile İsrail'e yönelik karşı saldırıya geçmesi, Orta Doğu'da savaşın uzun süreye yayılabileceği risklerini beraberinde getirdi.
Orta Doğu'da devam eden çatışma ve artan güvenlik riskleri uluslararası taşımacılık hatları üzerinde tehlike oluştururken İran, küresel enerji için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatıldığını açıkladı. Bu gelişmeyle lojistik alanında operasyonel düzenlemelerin uygulanmaya başlaması bekleniyor.
Özellikle ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hafta sonunda başlattığı saldırılar sonrası Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin artması ve sigorta maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle gemi operatörleri alternatif güzergahları değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı, petrol ve LNG üretimini dünya pazarlarına bağlıyor
Basra Körfezi'nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Irak ve Katar gibi büyük üreticilerin petrol ve LNG ihracatı büyük ölçüde bu hatta bağlıyken, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi büyük Asya ekonomileri de enerji ithalatlarının önemli kısmını bu hattan sağlıyor. Avrupa için de LNG tedariki açısından Hürmüz önemli bir yer tutuyor.
İran açısından Hürmüz Boğazı'nın önemli bir jeopolitik koz olarak görülmesi, boğazı küresel ticaret ve güvenlik gündeminin merkezinde tutuyor. Dünya ekonomisinin enerji akışını belirleyen kilit bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndaki son gelişmeler uluslararası taşımacılıkta önemli sorunların kapısını araladı.
Petrol ve LNG fiyatlarının artması, bekleme süresinin uzamasıyla birlikte tedarik zincirindeki gecikmeler ile navlun ve sigorta maliyetlerindeki yükseliş küresel piyasaları derinden etkiliyor.
"Daha uzun yolculuklara ve tedarik belirsizliğine katlanmak durumundayız"
Konuya ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun en çok petrol ve gaz piyasalarını etkileyeceğini belirterek, piyasa tepkilerinde bunun şimdiden görüldüğünü söyledi.
Luman, Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol ve LNG tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sini karşıladığını anımsatarak, şöyle devam etti:
"Fiyatların yükseleceğini göreceğiz ki geçtiğimiz haftalarda zaten yükselmişti. Bir arz kıtlığı yaşanmayacaktır ancak çok sayıda tanker, şu an boğazın dışında demirlemiş durumda. Bu da tanker kapasitesinin hızla daralacağı, yani taşıma maliyetlerinin fırlayacağı anlamına geliyor. Aynı şekilde sigorta primleri de artacak. Boğazın kapatılması konteyner gemilerini de etkiliyor, büyük taşıyıcılar da bu bölgeden uzak duracaklarını bildirdiler. Konteyner taşımacılığı açısından daha da önemlisi Kızıldeniz ve Süveyş rotasından artık daha uzun bir süre boyunca tamamen kaçınılacak ve bunun ciddi bir lojistik etkisi var. Maersk daha yeni bazı servislerini bu rotaya geri döndürmüştü. Sonuç olarak, daha uzun yolculuklara ve tedarik belirsizliğine katlanmak durumundayız."
"Sigorta ve nakliye maliyetleri artacak"
Rico Luman, hem yaşanan karmaşa hem de yakıt maliyetleri nedeniyle nakliye maliyetlerinin yeniden artışa geçeceğini vurgulayarak, tanker navlunlarının geçen haftalarda zaten yüksek olduğunu bildirdi.
Luman, konteyner navlunlarının düşüş eğiliminde olduğunu ancak son gelişmelerden sonra bu durumun da değişebileceğini kaydetti.
Savaş klozlarının uygulanabilir hale gelmesi nedeniyle sigorta primlerinin gerçekten yükseldiğini dile getiren Luman, "En önemli husus, bunun Orta Doğu'daki geçiş noktalarından uzak durmak için ek bir neden teşkil etmesi ve elbette bu durum maliyetleri yukarı çekiyor. Konteyner taşımacılığında bunun temel sebebi, Ümit Burnu'nun etrafından dolaşmanın muhtemelen uzun vadeli bir 'yeni normal' haline gelecek olması. Bu da beraberinde daha yüksek maliyetler getiriyor, sadece Türkiye ve Akdeniz bölgesine yapılan tedariki düşünmeniz bile yeterli." değerlendirmesinde bulundu.