NGO Shipbreaking (Gemi Söküm Platformu), Aliağa gemi sökümde son dört ayda üç işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirmesine ilişkin açıklama yayımladı.
Avrupa Çevre Ajansı'nın AB Sertifikalı Işıksan ve Şimşekler Tersanelerinin ara dönem teftişlerinden geçemedikleri için 2022 sonunda sertifikasyonlarının iptali kesinleşmişti. Yine AB listesinde 2023 yılına kadar yer alan Leyal ve Leyal Demtaş ile 2025'e kadar listede gözüken Sök, Avşar, Öğe ve Ege Çelik'in Aliağa'da tespit edilen usulsüzlükleri, Avrupa Çevre Ajansı'nın gündemine girdi.
Avrupa Birliği denetim raporlarında, Aliağa'daki gemi geri dönüşüm tesislerinin atık yönetimi, asbestin raporlanması ve sızıntıların izolasyon prosedürleri de dahil olmak iptal edilmesi geçtiğimiz aylarda bir kez daha belgelenmişti. Bu gelişmelerin ardından Türkiye Gemi Geri Dönüşüm İzleme Koordinasyonu, Avrupa Komisyonu'na 18 kurum imzalı açık mektup yayınlayarak gemi söküm onaylarının iptal edilmesini istedi.
Gemi sökümde ölümler korkutuyor
Aliağa gemi sökümde, 2 Ekim 2025'de, İzmir Mavi Denizcilik Geri Dönüşüm gemi geri dönüşüm tesisinde taşeron olarak çalışan 45 yaşındaki Halil İbrahim Uz son üç ayın ilk iş cinayetinde yaşamını yitiren işçi oldu. Son üç ayın ikinci iş cinayeti ise, Dolphin Drilling'e ait Dolphin Leader gemisinin söküldüğü sırada, gövdeyi kesen başka bir işçiden habersiz olan 44 yaşındaki Hasan Aktepe olurken, 2026 yılının ilk iş cinayeti ise Blade gemi geri dönüşüm tesisinde yaşandı. ABD merkezli Transocean Ltd.'ye ait Discoverer Americas adlı sondaj gemisinin sökümü yapılırken, 11 Ocak'ta, 49 yaşındaki Salih Ataman, vinçten kopan devasa bir kancanın üzerine düşmesi sonucu yaşamını yitirdi.
Son dönemde yaşanan bu ölümcül kazaları değerlendiren, NGO Shipbreaking konu ile ilgili hazırladığı bültende, "Aliağa merkezli gemi söküm tesislerinin çalışanları için gerekli güvenlik önlemlerini sağlamakta yetersiz kaldığını açıkça göstermektedir. Önlenmesi mümkün olan kazaların AB onaylı gemi söküm tesislerinde de meydana gelmesi, Avrupa Komisyonu'nu tüm Türk gemi geri dönüşüm tesislerinin onay ve denetim prosedürlerini yeniden değerlendirmeye sevk etmelidir" ifadesini kullandı.
İşçilerin hayatları tehdit altında
Yetersiz iş güvenliği önlemleri, yetersiz denetimler ve iş ve çevre düzenlemelerinin zayıf uygulanmasını değerlendiren NGO Shipbreaking, "İşçilerin hayatını tehdit etmeye ve önlenebilecek kazalara neden olmaya devam ediyor." dedi. Yayınlanan bültende, Emek Partisi Milletvekilleri İskender Bayhan ve Sevda Karaca'nın imzaya açtığı ve CHP ve DEM partili 20 milletvekilinin, Avrupa Birliği'ne bu tür uygulamalara verdiği onayı iptal etmesine yönelik çağırısına da yer verildi.
Kopyala yapıştır hatırlatmalarıyla sınırlı
Bültende, iş kazası sonucu ölüm risklerini gündeme getiren Emek Partisi Milletvekili İskender Bayhan'ın açıklamalarına yer verildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın bu durumdan habersiz olmasının imkansız olduğunu belirten Bayhan, "Meclis'te sorularımıza aldığımız yanıtlar mevcut mevzuatın 'kopyala-yapıştır' hatırlatmalarıyla sınırlı kalıyor. Dahası, gerekli düzenlemeler uygulanmamış olmasına rağmen, AB sertifikaları hala yürürlükte. İş kazalarını durdurmak ve insanca yaşanacak ücretleri sağlamak için, işçilerin birbirlerine güvenmeleri, birleşmeleri ve örgütlü bir şekilde hareket etmeleri şarttır." ifadesine yer verildi.
İş cinayetleri Türkiye ortalamasının üzerinde
İstanbul İş Sağlığı ve Güvenliği Gözlemcisi sıfatıyla bültende Aslı Odman'ın görüşlerine de yer verildi. Odman, "Ölümcül kazaların ve tehlikeli uygulamaların, iş kanunlarının ihlalini teşvik eden ödeme yöntemleri de dahil olmak üzere, AB listesinde yer alan tesislerde de meydana gelmesi, AB listesinin güvenilirliği ve Türk gemi geri dönüşüm tesislerinin AB denetim prosedürleri konusunda endişeleri arttırmaktadır. Bu çifte standardı ve Aliağa gemi söküm bölgesindeki iş kazalarından kaynaklanan ölüm oranının sürekli olarak Türkiye ortalamasının üzerinde olmasını kabul edemeyiz. Bu insan hakları ihlallerine son verilmelidir” dedi.
Kaynak: Evrensel