2025 yılını analiz eden Kıran, 2026’ya ilişkin beklentilerde deniz taşımacılığında sınırlı bir büyüme öngördüklerini söyledi.
İMEAK Deniz Ticaret Odası (DTO) Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, son dönemde artan jeopolitik gerilimlerin denizcilik ve deniz ticareti üzerindeki etkilerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Kıran, ticaret savaşları, bölgesel çatışmalar ve yaptırımların deniz taşımacılığında maliyet baskısını artırdığını ifade etti.
“2025’te beklendiği kadar olumsuz bir tablo oluşmadı”
2025 yılının en önemli gündem maddesinin ticaret savaşları olduğunu belirten Kıran, özellikle ABD öncülüğünde açıklanan ilave gümrük vergilerinin küresel ticarette ciddi bir endişe yarattığını söyledi. Ancak yapılan müzakerelerle vergi oranlarının beklenenden daha düşük seviyelerde kalmasının deniz taşımacılığı üzerindeki olumsuz etkiyi sınırladığını vurguladı.
Kıran, “Başlangıçta çok daha sert bir tablo bekleniyordu. Ancak ABD’nin ek vergileri müzakere sürecine taşımasıyla birlikte deniz taşımacılığı açısından 2025’in ilk aylarında korkulduğu kadar kötü bir yansıma olmadı” dedi.
Jeopolitik gelişmeler deniz ticaretini doğrudan etkiliyor
Deniz ticaretinin küresel bir faaliyet alanı olduğuna dikkat çeken Kıran, dünyanın herhangi bir bölgesinde yaşanan gelişmenin tüm sektörü etkilediğini belirtti. Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar, Kızıldeniz ve Karadeniz’de yaşanan güvenlik risklerinin deniz taşımacılığı üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.
Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılara da değinen Kıran, “Bu tür olaylar hem sigorta maliyetlerini artırıyor hem de sefer süreleri ve navlunlar üzerinde doğrudan etkili oluyor” değerlendirmesinde bulundu.
Gölge filo ve yaptırımlar
Programda “gölge filo” olarak adlandırılan yaptırıma tabi tanker filosuna da değinen Kıran, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası önemli sayıda tankerin uluslararası yaptırımlar kapsamına alındığını söyledi.
Kıran, “Bugün dünya tanker filosunun yaklaşık yüzde 10–11’i yaptırım altında. Sahipliği gizlenen ve farklı bayraklar altında faaliyet gösteren bu gemilerle ticaretin sürdürülmeye çalışıldığını görüyoruz” ifadelerini kullandı.
Gemi inşa sanayinde duraklama
2025 yılının ilk yarısında küresel gemi inşa sanayinde ciddi bir durgunluk yaşandığını belirten Kıran, bunun temel nedeninin belirsizlikler ve yeni nesil yakıt teknolojilerine ilişkin bekleyiş olduğunu söyledi. Yılın ikinci yarısında ise özellikle Çin, Güney Kore ve Japonya’da yeni siparişlerin yeniden artış gösterdiğini ifade etti.
Çin’in gemi inşasında açık ara lider konumda olduğuna dikkat çeken Kıran, “Aralık ayında verilen yeni gemi siparişlerinin yaklaşık yüzde 70’i Çin tersanelerine gitti. Çin’in maliyet avantajı bu tabloda belirleyici oluyor” dedi.
Türkiye’de maliyet baskısı sürüyor
Türkiye gemi inşa ve bakım-onarım sektörünün ana pazarının Avrupa Birliği olduğunu belirten Kıran, artan iç maliyetlerin rekabet gücünü zorladığını söyledi. Bu durumun geçici olduğunu ifade eden Kıran, sektörün yeni pazarlara açılması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
2026 beklentisi: Sınırlı ama olumlu büyüme
2026 yılına ilişkin öngörülerini de paylaşan Kıran, küresel deniz taşımacılığında 2025’e benzer, hatta bir miktar daha iyi bir yıl beklediklerini ifade etti. 2025’te dünya genelinde taşınan yük miktarının yüzde 1,1 artışla 12,9 milyar tona ulaştığını hatırlatan Kıran, 2026’da bu artışın yüzde 1,3 seviyelerinde olabileceğini söyledi.
“Jeopolitik gelişmeler her an değişebilir, ancak mevcut göstergeler deniz taşımacılığında sınırlı da olsa olumlu bir seyri işaret ediyor. Geleceğe umutla bakmak zorundayız” diyen Kıran, limanlar ve diğer denizcilik alt sektörlerinde de 2026’nın daha iyi geçmesini beklediklerini sözlerine ekledi.