25 Şubat 2018 Pazar
  • DOLAR3.7875
  • EURO4.6596
  • BIST117522
Yağışlı
8°C

İnsansız Araçlar ve Denizcilik

İnsansız Araçlar ve Denizcilik
YAZARLAR - 11 Şubat 2018

2014 yılında başlayıp, 2016 yılında Rolls Royce’un sunduğu insansız gemiler konusu da bu yaklaşımdadır. Ticari gemilerin, tanker veya konteyner gemilerinin uzaktan kumanda ile yönetilmesi aşağıda kısaca anlatılan kumanda kontrol sistemlerinin gelişmesi sayesinde gerçekleştirilebilecek bir sistemdir.

Uzaya giden araçların geliştirilmesinde en büyük etken, insansız uzay araçlarının yönetilmesi işleminin çözülmesi ile olmuştur. Bunun başında navigasyonel, kontrol ve haberleşme sistemleri gelir. Söz konusu sistemler günümüzde çok gelişmiş olup, insansız her türlü araçta sürücü ve kontrol sistemi olarak kullanılmaktadır.

Bu sistemler tüm diğer sistemlerin geliştirilmesinde olduğu gibi askeri amaçlar için geliştirilmeye başlanmış olup, tarihçesi çok eskilere dayanmaktadır. Başlangıçta “Remotely Operated Vehicles” kablo kumandalı olarak geliştirilen sistemler daha sonra “Autonomous Vehicles” otonom araçlara dönüştürülerek çok büyük bir aşamaya geçmiş bulunmaktadır.

Gelinen bu noktada uzay araçlarının geliştirilmesinde önemli unsur (satellite) uydu haberleşme sistemlerinin yeryüzü ile iletişimindeki aşamadır. Bu arada mikrochip’lerin gerek endüstri gerekse her türlü kontrol sistemlerindeki önemli rolünü de belirtmek gerekir.

Uzaktan kumandalı sistemlerin insansız işlev imkânı sağlandıktan sonra bağımsız kablosuz kumandalı araçlar ve bunların sürücü sistemlerinin kontrolü imkânı arttığı için, uçaklar, kara araçları, deniz araçları başta olmak üzere Dünya’da İnsansız araçlara önemli bir gelecek kapısı açılmış bulunmaktadır.

Bu imkânlar özellikle günlük yaşamımıza da büyük değişiklikler getirmekte olup, örneğin uzaktan kumanda ile yapmaya ve yaptırmaya başladığımız işlerin sayısı hızla artabilmektedir. Dolayısıyla uzaktan kumanda için insansız tabiri biraz noksan bir tabir olmakla birlikte “Unmanned” kelimesinin karşılığı bizim dilimizde insanı yok sayan anlamına gelmektedir. Hâlbuki tüm uzaktan kumanda sistemlerinde ister bilgisayarla kumanda sistemi ağırlıklı olsun mutlaka bir merkezde yönetip kontrol eden insan bulunmaktadır. Bu nedenle sistemin esası -Uzaktan Bağımsız Kontrol- sistemidir. Örneğin Uçaklar, Trenler, Kara vasıtaları, deniz araçları, su altı araçlarını sayabiliriz.

Araçlar merkezde yer alan bir pilot ve yardımcıları tarafından yönetilebilmektedir. Uçaklar, trenler, kara araçları, gemiler ve su altı araçları aynı şekilde idare edilebilmektedir.

Bunların tamamında bilgisayarlar olmakla birlikte bunları kullanan uzmanlar mutlaka bulunmaktadır. Kullandıkları aletlerden aldıkları sinyalleri değerlendiren bilgisayarlardan haber alırken kameralardan aksettirilen görüntülerden de yönetimlerini kontrol edebilmektedirler.

Sesten hızlı uçan savaş uçaklarının kumanda sistemleri kullanıcı pilotun vereceği kumanda kanallarında inanılmaz bir sürat beklemekte olup, düşünce hızının bu hızda uygulanmasını sağlamak gibi bir zorunluluğu gerektirmiştir. Bilim insanları da bunu düşünürken acil kumanda etmenin yolunu arayarak özel sistemler geliştirmek zorunda kalmışlardır. İnsanlı uçaklarda pilota giydirdikleri başlıktaki sensorlarla kumanda hızını düşünce hızına kadar arttırarak irtibat kurmuşlar, başlık önündeki ekrandan da hedefi otomatik vurabilir hale getirmişlerdir.

Sonuçta kumanda sistemleri için hız ve navigasyon için hızlı bilgi akışı sağlanmış araçların kompenentlerinin uzaktan değerlendirilmesine yönelik olarak mikrochip’ler vasıtasıyla bilgi hızla eş zamanlı olarak merkeze aktarılır hale getirilmiştir.

Sonuçta bu bir Monitöre et ve yönet sistemidir.

2014 yılında başlayıp, 2016 yılında Rolls Royce’un sunduğu insansız gemiler konusu da bu yaklaşımdadır.

Ticari gemilerin, tanker veya konteyner gemilerinin uzaktan kumanda ile yönetilmesi yukarıda kısaca anlatılan kumanda kontrol sistemlerinin gelişmesi sayesinde gerçekleştirilebilecek bir sistemdir.

Bu sistemde de merkezde yer alan bir monitor (Yönetici) kaptan, makinist ve uzmanların yer aldığı kadrolar gemiyle irtibatı bir simülatörden idare ederken ekranda eşzamanlı olarak bilgiler gelmekte olup makine arızası sinyali geldiğinde otomatik olarak geri plandaki kontrol ekranına ve tabletlerine kaptan bilgiyi alıp çağrı vererek görevli makinisti çağırır, makinist makina kontrol bilgisayar ekranından makinaların durumunu inceleyerek ilk limanda müdahale edilmesi kararını verir ve geminin seyrine müsaade eder. Burada Bir diğer özellikte gemi ve geminin kompenentlerini tanımlayan Halogram’dır. Makinist gemide arıza gösteren dişli kutusunu, sistemdeki gemi halogramdan çıkartıp üç boyutlu olarak görebilmektedir. Dolayısıyla üç boyutlu halogramlar, kamera sistemleri, anında sinyal alıp bellek kaydı yapabilen bilgisayarlar, hızlı bilgi alışverişi yapabilen dokunmatik ekranlar, uydular vasıtasıyla anında haberleri aktaran hızlı haberleşmenin parçası iken karar mekanizması gene insandadır. Bunu bilgisayarlarla iletişim kurabilen ve işini monitörler vasıtasıyla değerlendirende sonuçta insandır.

Geminin açık deniz seyri geminin bağlı olduğu navigasyon sistemince yönetilirken, geminin görsel durumu kameralar vasıtasıyla her yönden ayrıca görüntülenebilmekte ve gemideki uyarıcı sensorlar vasıtasıyla da ölçülmesi, kontrol edilmesi gerekli her türlü aksam ve komponenti kontrol edilip, sesli ve görüntülü izlenebilmektedir.

Rolls Royce bu sistemi yeni icat etmemekle birlikte çok iyi bir şekilde kurgulamaktadır. Buna da “Remote and Autonomous Ship” uzaktan kumandalı bağımsız gemi sistemi denmektedir.

Bu programı izlediğimizde ilk düşüncemiz bu gemi limana geldiğinde nasıl yanaşacak? Sorusu hatırımıza gelmektedir.

İlk düşünce bu gemilere özgü rıhtımlar ve yanaşma sistemleri nasıl olabilir? Sorusuna cevap aradık. Gemi Dronlar ile kameralar vasıtasıyla hareket ve manevra komutlarına karar verecek yeterli bilgi aktarabildiği için manevra sahası ile ilgili bilgileri ve rüzgâr, dalga şiddeti ile yönünü bilerek manevra programları devreye alınıp makine gücünün ayarlanması ve dümen kontrollerinin navigasyon simülasyon sistemlerinde denenip programlandığı şekliyle sağlayabileceği, buna paralel geminin römorkörlerle ilişkisinin de monitör kaptanla rahatlıkla sağlayabileceğini düşünebiliriz.

Peki, Liman pilot kaptanı nasıl devreye girecek? Sorusunun cevabını da limanın remote kontrol operasyon odasından sağlanabileceği yönünde olmaktadır. Sıra geminin halatların alınıp rıhtıma bağlantısı ve vira edilmesine gelince devreye bu sefer CAVOTEC’in vakumlu bağlama sistemi hatırımıza geldi. CAVOTEC firmasının bu yüzyılın başından itibaren geliştirdiği Moor Master Automated Mooring System Vacumlu Pad’ler vasıtasıyla gemiyi yakalayıp rıhtıma çektikten sonra sağa sola da “shift” hareket ettirerek rıhtım üzerinde tutabilmekte yükleme ve boşaltma aşamasında da gemiyi kontrol altında tutabilmektedir.

Sistem 350 m’lik Post Panamax konteyner gemileri için (displacement tone 130.000 ton) 310 m LOA (Bulkers 210.000 Displacement tona) kadar uygulanmış ve çalışmaktadır. Dolayısıyla geminin liman manevraları ile bağlama-ayrılma manevraları sorunsuz sağlanabilmektedir.

Türkiye, 1970’li senelerden itibaren uzaktan kumandalı sistemlere askeri ihtiyaçlar yönünden de çok önem vermiş olup, bu konuda başta TÜBİTAK ve Üniversitelerimiz ile bazı özel kuruluşlar sensor sistemleri dahil çok büyük ilerlemeler kaydederek uzaktan kumandalı kendi uçaklarını geliştirmiş bunların elektronik sistemlerini Aselsan’da imal ederek gerek elektronik gerekse optik anlamda çok değerli başarılar elde etmiş bulunmaktadır.

Bu çalışmalar hava, kara ve deniz araçlarında ayrıca da sualtı araçlarında geliştirilmiş ve geliştirilmekte olup tasarım ve uygulamaları Türk Mühendislerinin eseridir. Bu gelinen noktada Askeri ihtiyaçların karşılığı geliştirilen uzaktan kumanda sistemleri bir aşamadan sonra ticari hayatımıza nasıl girebilecek diye düşünülmesini gerektirmektedir. Türkiye kendi inovasyonlarını devreye koymak için hareket halinde olup, inovasyon seminer ve toplantıları tertip edilirken mutlaka HiTech olarak tanımlanan yukarıdaki konuları dikkate alıp planlıyordur.

Kaynak:

  • Port Technologies 
  • Cavotec Mooring Master Kataloğu

deniz bülten

HABERİ PAYLAŞ :
YORUMLAR

Bu içerik için ilk yorumu siz yapabilirsiniz.

İsminiz* Zorunlu

E-Posta adresiniz* Zorunlu

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.


Deniz Bülten
Sitemizde yayınlanan tüm haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir. Haberlerin kopyalanması yasal açıdan kesinlikle yasaktır!
Copyright © 2017. Tüm Hakları saklıdır.